Background: This review summarizes data on heterocyclic systems with thiadiazole and thiazole fragments in molecules as promising antimicrobial agents. Introduction: Thiadiazole and thiazole backbones are the most favored and well-known heterocycles, a common and essential feature of various drugs. These scaffolds occupy a central position and are the main structural components of numerous drugs with a wide spectrum of action. These include antimicrobial, antituberculous, anti-inflammatory, analgesic, antiepileptic, antiviral, and anticancer agents. Method: The research is based on bibliosemantic and analytical methods using bibliographic and abstract databases, as well as databases of chemical compounds. Result: This review reports on thiadiazole and thiazole derivatives, which have important pharmacological properties. We are reviewing the structural modifications of various thiadiazole and thiazole derivatives, more specifically, the antimicrobial activity reported over the last years, as we have taken this as our main research area. 80 compounds were illustrated, and various derivatives containing hydrazone bridged thiazole and pyrrole rings, 2-pyridine and 4-pyridine substituted thiazole derivatives, compounds containing di-, tri- and tetrathiazole moieties, spiro-substituted 4- thiazolidinone-imidazoline-pyridines were analyzed. Derivatives of 5-heteroarylidene-2,4- thiazolidinediones, fluoroquinolone-thiadiazole hybrids, and others. Conclusion: 1,3,4-thiadiazoles and thiazoles are valuable resource for researchers engaged in rational drug design and development in this area.

Introduction. The search for new, effective and safe pharmacologically active substances remains an urgent task in the field of pharmacy. Many compounds of the piperidine and morpholine series are widely used in medical practice and belong to an important group of biologically active compounds. An informational, literature search on the synthesis of new derivatives of piperidine and morpholine was carried out. The article summarizes the results of studies of new derivatives of piperidine and morpholine as potential sources of biologically active substances.Text. The review is devoted to the relationship between the pharmacological activity of the N-derivatives of piperidine and morpholine in relation to various biological targets and the structure of the substance, the importance of the piperidine and morpholine rings in the design and development of drugs is highlighted. Piperidine and morpholine are considered as prerogative structures not only for increasing activity, but also for obtaining biological substances with desired therapeutic properties and improved pharmacokinetics.Conclusion. The literature review shows the current trend towards the study of morpholine and piperidine derivatives, reveals their high pharmacophore activity. The review will provide researchers with the necessary knowledge base to make chemical structural changes to the structures of drug leaders to enhance pharmacological activities.

Несмотря на многообразие существующих на фармацевтическом рынке синтетических лекарственных препаратов, поиск новых источников биологически активных соединений (БАС) для производства более эффективных и безопасных лекарственных средств (ЛС) остается актуальной. Путь от создания молекулы до лекарственного препарата очень продолжительный, и может быть прерван на любом этапе из-за недостаточной эффективности или выявленных побочных эффектов. Предварительная оценка фармакокинетических и фармакодинамических показателей, биологической активности на начальном этапе разработки ЛС намного снижают риски. Прогноз токсичности in silico помогает дополнить существующие методы токсичности in vitroдля определения токсических эффектов химических веществ, тем самым сводя к минимуму время, необходимость испытаний на животных и связанные с этим затраты. В этом исследовании использовались различные программы для предварительного анализа in silico биологической активности, фармакокинетических характеристик и токсичности 25 производных гидразидoв N-пиперидил пропановой кислоты, N-морфолил пропановой кислоты, N1-метил-N-пиперазил уксусной кислоты, N-пиперазил уксусной кислоты и др.. Изучение in silico с помощью программных пакетов позволило заранее узнать их биологическую активность, фармакокинетические характеристики и токсичность. Программа ProTox-II с небольшим значением точности прогноза (67,4%) показала, что соединения относятся к III, IV и V классу токсичности. Соединения 4-диметиламинобензилиденгидразид α-метил-N-пиперидил пропановой кислоты, бензилиден гидразид α-метил-N-пиперидил пропановой кислоты, бензилиден гидразид α-метил - N-морфолил пропановой кислоты, N1-(бут-2-енилиден) гидразида α-метил-β-(N-пиперидил)-пропановой кислоты, N1-(цикло-гексилиден)гидразид α-метил-β-(N-пиперидил)пропановой кислоты, N1-(1,2,5-триметилпиперидил-4-иден)гидразид α-метил-β-(N-пиперидил)пропановой кислоты проникают через гематоэнцефалический барьер, не являются субстратом для гликопротеина Р. Это приводит к медленной экскреции и накоплению данных веществ в организме, что требует рассмотрения химической структуры или использования другого ароматического бензальдегида для получения БАС.Фармацевтикалық нарықта бар синтетикалық дәрілік заттардың алуан түрлілігіне қарамастан, тиімдірек және қауіпсіз дәрілік заттарды (ДЗ) өндіру үшін биологиялық белсенді қосылыстардың (ББҚ) жаңа көздерін іздеу өзекті болып қала береді. Молекуланы құрудан препаратқа дейінгі жол өте ұзақ және тиімділіктің жеткіліксіздігіне немесе анықталған жанама әсерлерге байланысты кез келген кезеңде үзілуі мүмкін. Фармакокинетикалық және фармакодинамикалық көрсеткіштерді, ДЗ дамуының бастапқы кезеңіндегі биологиялық белсенділікті алдын ала бағалау тәуекелдерді әлдеқайда төмендетеді. In silico уыттылық болжамы химиялық заттардың уытты әсерін анықтау үшін қолданыстағы in vitro уыттылық әдістерін толықтыруға көмектеседі, осылайша уақытты, жануарларды сынау қажеттілігін және соған байланысты шығындарды азайтады. Бұл зерттеуде 25 N-пиперидил пропан қышқылы, N-морфолил пропан қышқылы, N1-метил-N-пиперазил сірке қышқылы, N-пиперазил сірке қышқылы гидразидтерінің биологиялық белсенділігін, фармакокинетикалық сипаттамаларын және уыттылығын in silicoалдын ала талдау үшін әртүрлі бағдарламалар...