Depremler dünyanın en büyük doğal afetlerinden biridir ve genellikle en tehlikeli olanıdır. Bu doğal bir fenomen veya insan yapımı bir hasar olabilir. Aynı zamanda birçok cana, ekonomik kayıplara ve ruhsal bunalımlara neden olur. Bu tür depremlerin zararlarından korunmak için üniversite öğrencilerinin depremler hakkında yeterli bilgiye sahip olmaları önemlidir. Bu nedenle gelecekte ülkenin önemli iş gücünü oluşturacak olan üniversite öğrencilerinin deprem bilincinin belirlenmesi, doğal afetler ve özellikle deprem konusundaki bilgilerinin arttırılması, kalıcı ve uygulanabilir bilgi birikimine sahip olmaları noktasında, deprem bilgi ve deprem farkındalık düzeylerinin belirlenmesi bu çalışmanın amacını oluşturmaktır. Bu çalışma nicel bir araştırmadır ve tarama modeli uygulanmıştır. Araştırma da Genç ve Sözen (2022) tarafından geliştirilen; “Deprem Bölgeleri Dağılışı Bilgisi” (7 m), “Deprem Etkileri Bilgisi” (7 m) ve “Deprem Eğitimi” (5 m) 3 alt boyut, 5’li likert yapıda ve 19 olumlu maddeden oluşan “Deprem Bilgi Düzeyi Ölçeği” ve yine Genç ve Sözen (2021) tarafından geliştirilen; “Deprem Yapı İlişkisi” (4 m), “Depreme Hazırlık Uygulaması” (11 m), “Depreme Hazırlık” (7 m) 3 alt boyut, 5’li likert yapıda ve 22 maddeden oluşan “Sürdürülebilir Deprem Farkındalık Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Atatürk Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören 128 kadın ve 216 erkek olmak üzere toplam 344 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların cinsiyetlerine ilişkin sürdürülebilir deprem farkındalığı düzeylerinin karşılaştırılmasında; Deprem Yapı İlişkisi (p=0,001) alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Buna göre; deprem yapı ilişkisi alt boyutunda erkek katılımcıların ortalama puanlarının, kadın katılımcıların ortalama puanlarından daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yaş değişkenine göre; deprem hazırlık uygulaması (p=0,05) alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Buna göre; 21-25 yaş arasındaki katılımcıların ortalama puanları, diğer yaş gurubunda bulanan katılımcıların ortalama puanlarından daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bölüm değişkenine ilişkin deprem bilgi düzeyleri karşılaştırıldığında; deprem etkileri bilgisi (p=0,01) alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Buna göre; Rekreasyon bölümü öğrencilerinin ortalama puanlarının, diğer bölümler oranla daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Afet yönetimi hakkında bir eğitim alma değişkenine ilişkin sürdürülebilir deprem farkındalıkları düzeyleri karşılaştırıldığında tüm alt boyutlarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0.05). Buna göre; afet yönetimi hakkında eğitim alan öğrencilerin, eğitim almayan öğrencilerden daha fazla ortalamaya sahip oldukları belirlenmiştir. Okuduğunuz fakültede afet yönetimi hakkında bir ders/eğitim almak ister misiniz değişkenine ilişkin deprem bilgi düzeyleri karşılaştırıldığında herhangi bir anlamlı farklılık bulunamamıştır. Buna göre; Deprem etkileri bilgisi ve deprem eğitimi alt boyutlarında eğitim almak istemeyen öğrencilerin ortalama puanlarının eğitim almak istemeyen katılımcıların ortalama puanlarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Antrenman bilimi, sporcuların performansını artırmak ve uzun vadeli başarı sağlamak için sürekli gelişen bir alan olmuştur. Ancak günümüzün dinamik spor dünyasında, sadece kısa vadeli performans artışı değil, uzun süreli sürdürülebilir bir gelişim de giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Sürdürülebilirlik kavramı, antrenman bilimi içinde, hem sporcuların fiziksel ve zihinsel sağlığını korumayı hem de spor kaynaklarını ve çevresel etkiyi optimize etmeyi içerir. Bu bağlamda, sürdürülebilir bir antrenman yönetimi, sporcuların uzun yıllar boyunca en üst düzeyde performans gösterebilmesi ve sporun gelecek nesiller için aynı etkiyi devam ettirebilmesi açısından kritik bir rol oynamaktadır. Antrenman bilimi alanında sürdürülebilirlik, üç temel bileşen etrafında şekillenir: fizyolojik, psikolojik ve çevresel. Fizyolojik sürdürülebilirlik, sporcuların aşırı antrenman, sakatlık ve yorgunluk gibi sorunlarla karşılaşmadan gelişimlerini sürdürebilmelerini sağlamayı hedefler. Psikolojik sürdürülebilirlik ise sporcuların zihinsel dayanıklılığını artırarak, motivasyonlarının uzun süre devam etmesine katkı sağlar. Çevresel sürdürülebilirlik ise antrenman süreçlerinde kullanılan malzeme, ekipman ve tesislerin çevre dostu olmasını ve antrenmanların doğaya minimum zarar vermesini içerir. Bu noktada, nitel araştırmalar, sürdürülebilir antrenman uygulamalarının anlaşılması ve geliştirilmesi açısından önemli bir yöntemdir. Niteliksel araştırma yöntemleri, sporcuların bireysel deneyimlerini, antrenörlerin stratejilerini ve uzun vadeli başarı planlarını daha derinlemesine anlamamıza olanak tanır. Mülakatlar, vaka incelemeleri ve katılımcı gözlem gibi nitel yöntemler, sürdürülebilir antrenman programlarının nasıl yapılandırılması gerektiği konusunda değerli bilgiler sunar. Örneğin, nitel araştırmalar yoluyla sporcuların antrenman süreçlerinde karşılaştıkları zorluklar, motivasyon kayıpları ya da sürdürülebilir bir başarı için hangi stratejilerin daha etkili olduğu gibi sorulara yanıt bulmak mümkündür. Aynı şekilde, antrenörlerin sürdürülebilirlik konusundaki bakış açıları, bu alandaki politikaların ve uygulamaların iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Bu kitap, antrenman bilimi alanında sürdürülebilirlik konusunu derinlemesine ele almakta ve bu süreçte nitel araştırmaların nasıl bir katkı sağladığını irdelemektedir. Kitap boyunca, antrenmanların sürdürülebilirliğini artırmak için kullanılabilecek stratejilere ve bu stratejilerin uygulanabilirliğini destekleyen nitel araştırma bulgularına yer verilecektir. Sporcu sağlığı ve performansının sürdürülebilirliği üzerine odaklanan bu çalışma hem akademisyenler hem de pratikte çalışan antrenörler için değerli bir kaynak olmayı hedeflemektedir. Ayrıca bu kitap Sürdürülebilir Spor ve Niteliksel Araştırmalar Serimizin üçüncü kitabını oluşturmaktadır. Alan yazına bilimsel olarak büyük anlamlar katacak bir araştırma kitabı olması temennisiyle.

Spor endüstrisi, küresel ekonomik ve sosyal etkiye sahip devasa bir sektördür. Ancak spor etkinliklerinin ve tesislerinin çevre üzerindeki etkisi göz ardı edilemez. Spor etkinlikleri düzenlemek büyük miktarda enerji ve su tüketir, atık üretir ve CO2 emisyonu üretir. Bu durum spor sektörünün sürdürülebilirlik konusunda ciddi adımlar atmasını gerektiriyor Sürdürülebilirlik, çevresel etkinin azaltılmasını, enerji verimliliğini ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını, su tasarrufu ve atık yönetimini içerir. Aynı zamanda ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik stratejileri de spor sektörünün geleceği açısından önem taşımaktadır. Spor endüstrisindeki sürdürülebilirlik uygulamaları, yüksek başlangıç maliyetleri, farkındalık eksikliği ve kültürel direnç gibi zorluklarla karşı karşıya kalsa da uzun vadeli önemli fırsatlar sunuyor. Enerji verimli uygulamalar ve yenilenebilir enerji kullanımı maliyet tasarrufu sağlayabilirken, sürdürülebilirlik projeleri de yeni gelir akışları yaratabilir. Ayrıca toplumsal farkındalığı artırarak ve spor kulüplerini sosyal sorumluluk projelerine dahil ederek sosyal sürdürülebilirliği desteklemektedir. Bu çalışmanın amacı, spor endüstrisinde sürdürülebilirlik ile ilgili yürütülen uygulamalarının karşılaştığı zorlukları ve bu zorluklarla başa çıkmak için sunulan fırsatları detaylı bir şekilde ele almak, spor etkinliklerinin ve tesislerinin çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik boyutlarını inceleyerek, spor organizasyonlarına ve kulüplere daha yeşil ve daha sürdürülebilir uygulamaları benimsemek için stratejik öneriler sunmak, spor endüstrisindeki tüm paydaşlar arasında sürdürülebilirlik konusunda farkındalık yaratmak ve sürdürülebilir bir spor endüstrisi oluşturmak için atılması gereken adımları belirlemektir.

Paralimpik Oyunları, engelli sporcuların üstün yeteneklerini ortaya koyduğu önemli bir uluslararası organizasyon olmasına rağmen, medyada yeterli derecede yer bulamamaktadır. Olimpiyat Oyunları'na kıyasla, özellikle geleneksel televizyon kanalları ve gazetelerde yeterince yer bulamaması, oyunların popülaritesinin artmasını zorlaştırmaktadır. Bu durum, engelli bireylerin spor alanındaki başarılarının yeterince vurgulanmamasına ve genel kamuoyunun bu başarılara olan farkındalığının azalmasına neden olmaktadır. Buna karşın, dijital medya ve sosyal medya platformları bu açığı kapatmak ve Paralimpik sporcuların tanıtımı için önemli fırsatlar sunmaktadır. YouTube, Instagram, Twitter gibi sosyal medya platformları, sporcuların hikayelerini daha geniş bir kitleye ulaştırarak, Paralimpik Oyunları hakkında bilinirliği artırmaktadır. Bu platformlar sayesinde bireysel başarıları ve mücadeleleri daha yakından takip etme şansı doğmaktadır. Bu oyunların medyada daha fazla yer alması, engelli bireylerin toplumdaki konumunu güçlendirmeye ve spor dünyasında daha fazla eşitlik sağlanmasına önemli katkılar sunabilir. Medyada artan görünürlük, toplumda engellilikle ilgili önyargıların kırılmasına ve daha kapsayıcı bir spor kültürünün gelişmesine önemli katkılar sağlayabilir.

Günümüzde bilimsel araştırmaları bibliyometrik analizlerle inceleyen birçok çalışma bulunmasına rağmen makale, kitap, tez çalışmaları gibi türlerde ekstrem spor yaralanmaları ile ilgili yayınlanan çalışmaların, bibliyometrik analiz yöntemleriyle inceleyen araştırmaların bulunmadığı görülmüştür. Bu çerçevede, ekstrem spor yaralanmalarına yönelik literatür durumunun bibliyometrik analizlerle incelenmesi araştırmanın temel amacıdır. Dolayısıyla bu araştırma ekstrem spor yaralanmalarına yönelik makale, kitap, tez çalışmaları, lisansüstü tezler gibi çeşitli bilimsel kaynakların bibliyometri analiz yöntemiyle ortaya konulmasına yönelik yapılan ilk ve özgün olmasından dolayı konuyla ilgili gelecekte yapılacak araştırmalara, rehberlik etmek anlamında önem arz edeceği düşünülmektedir. Web of Science (WoS), ProQuestTM ve Yüksek Öğretim Kurumu Tez Merkezi (Yöktez) veri tabanlarında “ekstrem”, “spor” ve “yaralanma” kelimeleri ile gelişmiş tarama yapılmıştır. Bu kapsamda WoS’da yapılan tarama sonucunda 1978-2024 yılları arasında yayınlanmış 4,717 çalışmaya, Yöktez’de yapılan tarama sonucunda 1992-2023 yılları arasında yayınlanmış 80’i yüksek lisans tezi, 21’i tıpta uzmanlık tezi ve 17’si doktora tezi olmak üzere toplam 118 lisansüstü tezine, 1981-2024 yılları arasında ProQuestTM de yapılan tarama sonucunda 206’sı yüksek lisans tezi, 318’i doktora tezi olmak üzere toplam 524 lisansüstü tezine ulaşılmıştır. Elde edilen veriler çeşitli parametrelere (yayın yılları, anahtar kelimeler, belge türü, yayın dili vb.) göre incelenmiştir. Yöktez’den elde edilen veriler IBM Spss Statistics 25.0 paket programında ve kelime bulutunda analiz edilerek frekans ve yüzde analizleri yapılmıştır. ProQuestTM ve WoS veri tabanındaki elde edilen verilerin ise VOSviewer programında analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analiz sonucunda son yıllarda ekstrem spor yaralanmaları ile ilgili çalışmaların sayılarında artış meydana geldiği belirlenmiştir. Ayrıca ekstrem spor yaralanmalarına ilişkin daha fazla çalışmaların yapılmasına ihtiyaç olduğu ve araştırma konusunun “psikoloji”, “sosyoloji” gibi farklı bilim dallarıyla incelenmesi gerektiği tespit edilmiştir.

In the current study, the aim is to determine the leisure involvement and life satisfaction levels of recreational skiers and to compare these factors with various demographics. The study group consists of 243 recreational skiers (Mage=32.71 ± 10.51). “Leisure Involvement Scale-LIS” and “Life Satisfaction Scale-LSS” were used to collect data. Besides the descriptive statistics, t-test, MANOVA, ANOVA and Pearson Correlation analysis were used to test the hypothesis. The results indicated that “gender” and “participation in skiing event” variables do not have a statistically significant differences in terms of LSS. On the other hand, although “gender” variable does not differ in terms of LIS and its subscales, “participation in skiing event” variable has a significant difference in terms of the subscales of LIS. The significant difference was due to those who participated in skiing events "often" against those who engaged in skiing events "sometimes" and "rarely." In addition, there is a statistically significant positive and low-level correlation between the total mean scores of LSS and the subscales of LIS. As a conclusion, it can be said that as the frequency of participation in the recreational skiing increases, leisure involvement and life satisfaction levels of the participants will increase.