Bu çalışmada Türkiye ihracatında gittikçe önemi ve payı artan su ürünleri yetiştiriciliği üretiminin Doğu Karadeniz kıyıları açısından bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Deniz ve iç sularda insan etkileri neticesinde kendini gösteren su kirliliği ve aşırı ve/veya illegal avcılık yanında son yıllarda ortaya çıkan ekolojik problemler (egzotik tür girişi, küresel iklim değişimi nedeniyle su sıcaklığında artış ve tür çeşitliliğinde azalma) sebebiyle avcılık yoluyla su ürünleri üretiminde önemli düşüşler olmaktadır. Buna karşıt olarak ise kültür yoluyla su ürünleri üretiminde yıllar itibariyle gelişmeler yaşanmaktadır. Özellikle gıda arzında sorunların çıktığı son yıllarda sağlıklı bir besin olan balık etinin öneminin artması baraj göllerinde ve denizlerde kafeslerde balık yetiştiriciliğine olan ilgiyi oldukça artırmıştır. Bu sebeple bu çalışmada Rize kıyılarında deniz kafeslerinde balık yetiştiriciliği konusu özelinde ortaya çıkan sorunlar ve bölgesel kültür balıkçılığı faaliyetleriyle ilişkileri tartışılmıştır.

The blue crab (Callinectes sapidus Rathbun, 1896) is an euryhaline species originally native to the western Atlantic Ocean. However, it has expanded its range into the Black Sea, including the Turkish coastal waters. Blue crab specimens were sampled along the Black Sea coast of Türkiye, covering the stretch from Cape Taşkana to the Georgian border. The monitoring studies spanned the period from 2017 to 2024. Analysis of the 16 specimens revealed a carapace width range of 14.8 to 20.3 cm, with males exhibiting larger sizes compared to females. Notably, two of the sampled females were observed to be carrying eggs, highlighting reproductive activity in the region. This study also reports the discovery of the largest blue crab ever recorded on the Turkish coasts of the Black Sea, with a male specimen measuring 20.33 cm in carapace width and weighing 565.1 g. Additionally, a male specimen sampled in the Rize region suggests the species has expanded its range to the easternmost part of the Black Sea. The findings contribute significantly to our understanding of the distribution and growth potential of the blue crab in the Black Sea. The larger sizes observed in males and the presence of ovigerous females indicate successful adaptation and potential establishment of a self-sustaining population. As invasive species, blue crabs can significantly influence benthic communities and food chains, highlighting the importance of a prudent management approach to fisheries biology and ecosystem management

Doğal kaynakların sürdürülebilir planlaması ve yönetimi bütünleşik havza planlama ve yönetimi ilkelerine göre yapılmalıdır. Başarılı bir bütünleşik havza planlamanın ortaya konulabilmesi için planlamanın yapılacağı havzanın alt havzaları ile birlikte sahip olduğu havza karakteristik özellikleri ile arazilerin yükselti, bakı, eğim ve kayaç türlerine göre dağılımlarının doğru bir şekilde belirlenmesi oldukça önemlidir. Bu amaçla çok büyük bir yağış havzası olan Fırtına deresi yağış havzası doğu ve batı olmak üzere iki büyük alt havza gurubuna ayrılmış ve sahip olduğu bazı arazi karakteristikleri ile arazilerin yükselti, eğim, bakı ve kayaç guruplarına göre dağılımları Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yardımıyla ortaya konulmuştur. Araştırma sonucuna göre Fırtına deresi yağış havzasının drenaj alanı 1155.44 km2’dir. Fırtına deresi batı havza gurubundaki arazilerinin % 60.12’si gölgeli bakılar üzerinde, % 39.88’i güneşli bakılar üzerinde yer almaktadır. Jeolojik formasyonlara göre en geniş arazi varlığı 29041.02 ha (%34.96) ile granit-mikrogranit-granodiorit serisinde ve eğime göre en geniş arazi varlığı 19684.21 ha (%23.70) ile %31-40 eğim gurubunda yer almaktadır. Durak deresi yağış havzası arazilerinin % 53.40’ı gölgeli bakılar, % 46.60’ı güneşli bakılar üzerindedir. Durak havzasında eğime göre en geniş arazi varlığı (8191.90 ha) %31-40 eğim gurubunda ve kayaç gurubuna göre en geniş arazi varlığı %61.68 ile granit-mikrogranit-grandiorit kayaç gurubunda yer almaktadır.

In this study, it was aimed to determine heavy metal levels in muscle tissues of Atlantic bonito samples caught in the Eastern Black Sea Region and to determine their potential to pose a risk to human health. The concentrations of Fe, Zn, Cu, Pb, Mn, and Al have been measured in the edible muscle of Atlantic bonito (Sarda sarda Bloch, 1793) from the Trabzon and Rize coasts of the southern Black Sea from September 2020 to December 2020. Cd, Cr, Co, and Ni were not detected in the edible part of S. sarda in both coastal areas. These concentrations are lower than the maximum permissible values in European and Turkish regulations. The average weekly intake of heavy metals per body weight value not exceeded the Provisional Tolerable Weekly Intake (PTWI) established. Therefore, it may be concluded that these ten metals should not pose any health threat to the consumers resulting from the consumption of S. sarda.

Doğal kaynaklar sürekli etkileşim halinde olan ekosistemlerdir. Bu ekosistemlerin planlanması bütünleşik havza planlanma ilkelerine göre yapılmalıdır. Ancak Rize il ölçeğindeki doğal kaynak planlama ve altyapı çalışmalarında bu hususun layıkıyla dikkate alındığı pek söylenemez. Bu çalışmanın amacı Pazar Hemşin havzası bazı havza karakteristikleri ile arazilerin yükselti kademeleri, eğim, bakı ve jeolojik yapıya göre dağılımlarının Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yardımıyla ortaya konulmasıdır. Araştırma sonucuna göre Pazar Hemşin havzasının drenaj alanı 21216 hektar ve ortalama eğimi % 30.97’dir. Yükselti kademelerine göre en geniş arazi varlığı 4153.35 hektar (%19.58) ile 901-1200 m yükseltiler arasında ve en az arazi varlığı 633.26 hektar (%2.98) ile 2100-2400 m yükseltileri arasında olduğu belirlenmiştir. Eğim ve bakı faktörlerine göre arazilerin % 63.14’ü gölgeli bakılar üzerinde ve % 36.86’sı güneşli bakılar üzerindedir. Eğime göre en geniş ziraat alanı % 38.35 ile % 11-20 eğim gurubunda yer almaktadır. Orman arazilerinin % 30.44’ü asidik kayaçlar, % 69.43’ü nötr kayaçlar ve % 0.13 ile alüvyon alanlar üzerindedir. Kayaç türlerine göre en geniş orman varlığı % 30.33 ile granit kayaçlar üzerindedir. Yerleşim yerlerinin % 44.55’i asidik kayaçlar, % 54.37’si nötr kayaçlar ve % 1.08’i ile alüviyon alanlar üzerindedir. Mevcut yerleşim yerlerinin % 63.99’u gölgeli bakılar üzerinde, % 36.01’i güneşli bakılar üzerindedir. Havza genelinde yerleşim yeri kullanımlarında gölgeli bakılar baskın durumdadır. Yerleşim alanları ile eğim gurupları arasında R² = 0,831 ve y = -2,1523x2 + 9,6437x + 15,559 şeklinde polinomvari bir ilişki belirlenmiştir. Yerleşim yerlerinin seçimi, yol ve alt yapı çalışmaları ile tarım arazilerinin kullanılmasında yukarıda ortaya konulan havza özelliklerinin dikkate alınması hem sorunlarınların çözümlenmesi hemde sürdürülebilir havza yönetimi için faydalı olabilir.

The present study investigates the hydrodynamic characteristics of the diagonal brush upstream fishway at the Incirli run-of-river hydropower plant on Iyidere River in Turkey. Three-dimensional velocity measurements were conducted in the fish pass using a Micro acoustic Doppler velocimeter under real-time operation conditions. The diagonal arrangement of brush blocks creates favorable hydrodynamic conditions (i.e., lateral momentum exchange) that allow fish to minimize swimming energy. We found that the spatially averaged lateral component of Reynolds shear stress is 2.2 times higher than spatially averaged vertical component of Reynolds shear stress, which could be due to the lateral velocity gradient in the vicinity of brush blocks. It is shown that the low-velocity zones behind the brush blocks constitute important resting sites for fish. The monitoring data showed that inlet water levels have considerable effects on the turbulence quantities. The brushes become submerged with the increased reservoir water level from 102 m to 102.05 m above sea level. The maximum turbulent kinetic energy was increased by a factor of three compared to unsubmerged conditions. We found a strong relationship between the average energy dissipation rate per unit mass and the Reynolds number. On the other hand, the prototype data reveal the inverse relationship between the Darcy-Weissbach friction factor and the relative submergence of bristles. The present results allow the efficient design of diagonal fish passes.