Bu çalışmada (1) Karl Popper’ın yanlışlamacılığının yalnızca bilim ile sözde-bilimi ayırmaya yönelik bir teşebbüs olmadığını, aynı zamanda epistemolojinin ana konusunun, hedeflerinin, veri kaynaklarının ve yönteminin ne olduğu gibi çeşitli metafelsefi sorunlara özgün yanıtları da olan kapsamlı bir epistemoloji yaklaşımı savunuyorum. Ayrıca (2) Popper’ın epistemolojisinin bilimsel bilgi için özgün bir tanım da içerdiğini öne sürüyorum. Kısaca eleştirel doğruya yakın tercih olarak ifade edilebilecek bu tanım, geleneksel epistemolojide epistemik bir şart olarak kavranan gerekçelendirme şartını eleştiri şartıyla, anlambilimsel bir şart olan doğruluk şartını doğruya yakınlık şartıyla, psikolojik bir şart olarak kavranan öznel inancı da özneler-arası tercihle değiştirmektedir. Böylece, Poppercı epistemolojiye göre bilimsel bilgi, bir gerekçelendirilmiş doğru inanç türü değildir.

Being the pioneer of modern logic, Frege, with his quantification theory, was the pioneer of not only first-order logic, but also second-order logic. But today, as it may be seen from the recent pedagogical works clearly, learning modern logic has become almost equivalent to learning first-order logic. In the other words, first-order logic appears as the most natural, paradigmatic and central system of logic. However second-order logic either doesn’t appear in recent pedagogical works or appears as an interesting detail of the history of logic. Moreover, today even the logicality of second-order logic has become controversial. In this controversy, two of the criticisms against the logicality of second-order logic have become more apparent than the others: (1) the logical incompleteness criticism, and (2) the ontological commitments criticism. In this study, these two criticisms, which was put forward as a justification of the claim that second order logic is not a purely-logical system, and several responses to these criticisms are tried to be clarified in a simple and untechnical manner. Additionally it is argued that, while these two criticisms are strong and justified, several responses to these criticisms are weak. Özet Modern mantığın öncüsü Frege niceleme kuramıyla, yalnızca birinci seviye mantığın değil, aynı zamanda ikinci seviye mantığın da öncüsüydü. Ancak günümüz pedagojik yapıtlarında da açıkça görülebileceği gibi bugün modern mantığı öğrenmek bunlardan birinci seviye mantığı öğrenmekle eşdeğer hale gelmiştir. Diğer bir deyişle birinci seviye mantık, mantığın en doğal, paradigmatik ve merkezi sistemi olarak kendini göstermektedir. Diğer taraftan ikinci seviye mantık ise günümüz pedagojik yapıtlarında ya yer almamakta ya da bu yapıtlarda mantık tarihinin ilginç bir ayrıntısı olarak yer almaktadır. Dahası bugün ikinci seviye mantığın mantıksallığı dahi tartışmalı hale gelmiştir. Bu tartışmalarda ikinci seviye mantığın mantıksallığına getirilen eleştirilerden ikisi diğerlerine göre daha belirgin hale gelmiştir. (1) Mantık sistemsel eksiklik eleştirisi ve (2) gizli ontolojik kabuller eleştirisi. Bu çalışmada ikinci seviye mantığın saf-mantıksal bir sistem olmadığı iddiasına gerekçe olarak ileri sürülen bu iki eleştiri ve bu eleştirilere getirilen çeşitli yanıtlar, basit ve teknik olmayan bir dille açık kılınmaya çalışılmıştır. Ek olarak bu iki eleştirinin güçlü ve haklı eleştiriler olduğu ve bu eleştirilere getirilen çeşitli yanıtların ise güçsüz olduğu savunulmuştur.

There are many debates concerning the existence and possibility of Christian philosophy, as well as Jewish and Islamic philosophy. Starting from the debates in France in the 1930s, some philosophers, such as Bréhier, have argued that Christian philosophy, especially in the patristic era, did not operate through reason, as philosophy requires, for religion is a system full of dogmas, interpretations based on strict approaches and alleged facts. However, patristic philosophers, especially some pro-philosophy apologetic writers, suggested that pagan philosophy, which is assumed to operate through reason, took its doctrines from Christianity and distorted them. Thus, for them, Christianity was the true philosophy. If one takes the patristic philosophers’ view and considers Christianity a philosophy through their writings, one should acknowledge that, at the basis of their views, lies the meaning of φιλοσοφία, that is, the love of wisdom. Our consideration of early Christian philosophy as a way of life is best understood through the lens of the Church mothers since they are portrayed as the best examples among Christians. In this study, we aim to discuss patristic philosophy as the basic form of philosophizing and then go on to specify prominent female Christian philosophers from the Mediterranean Region, the crucible for many long-lasting civilizations, and finally examine the ways they were philosophizing. Our method of research is mainly based on document and content analysis since it is qualitative research in the philosophical literature. Based on the findings of this research, we demonstrate the core endeavor of philosophy as the love of wisdom through the ideas of two of the prominent women in early Christian philosophy.

Zermelo-Fraenkel küme kuramı (ZFC) sıklıkla “matematiğin en genelgeçer/ortak temeli” olarak tanınmaktadır. Geleneksel olarak ZFC birinci derece mantığın sınırlarında formüle edilmiş ve çalışılmıştır. Yani ZFC alışılageldiği haliyle bir birinci derece kuramdır. Ancak 1970’li yıllardan beri giderek daha fazla mantık felsefecisi ve küme kuramcısı çeşitli nedenlerle küme kuramını ve matematiğin temellerini çalışmak için daha güçlü bir kuramın gerekliliğini savunmaktadır. Bu çerçevede şimdiye kadar en çok dile getirilen öneri ZFC’nin ikinci derece mantık dilinde formüle edilmiş bir biçimini benimsemek olmuştur. Ancak böyle bir formülasyonda ZFC bir saf küme kuramından ziyade bir sınıf-küme kuramı haline gelmektedir. Bu bağlamda son yıllarda sıkça tartışılan alternatif bir yaklaşım, küme kuramını çoğul mantıkla çalışmak ve hatta sentezlemektir. Çoğul mantıkla formüle edilmiş bir küme kuramının hem ikinci derece mantıkla formüle edilmiş ZFC’nin avantajlarını sağlayacağı hem de bunu bir sınıf-küme kuramı haline gelmeden başaracağı öngörülmektedir. Bu çalışma, çağdaş felsefi küme kuramı literatüründe daha yüksek derece küme kuramları için güçlenen talebin nedenlerini, küme kuramını çoğul mantıkla çalışma teklifinin nedenlerini, böyle bir sentezin önündeki çeşitli sorunları, bu sorunları çözmek için geliştirilen çeşitli stratejileri ve bunların felsefi gerekçelendirmelerini tanıtmaktadır. Ayrıca bu stratejilerin kısa bir eleştirisini de sunmaktadır.

Geçmişte analitik felsefeyi bir tür felsefe yapma stili olarak tanımlayan çeşitli yorumlar geliştirilmiştir. Ancak bu yorumlar analitik felsefenin karakterinin ne olduğundan çok ne olmadığıyla ilgilidir: Yorumcular bir “analitik stilden” bahsederken, aslında analitik filozofların ortak bir epistemolojik, etik veya başka türde bir felsefi programa sahip olmadığını, analitik felsefenin bir doktrinler kümesiyle belirlenmediğini vurgulamaya çalışmıştır. Dahası bu yorumcular, söz konusu stilin tam olarak nasıl betimlenmesi gerektiğine dair kapsamlı bir açıklama da geliştirmemiştir. Diğer taraftan görece yakın bir zamanda Hristiyan felsefesinin temsilcilerinden Michael Rea, çağdaş Anglofon Hristiyan felsefesinin analitik felsefenin bir parçası olduğunu savunma girişiminde bulunmuş ve bu iddiasını temellendirmek için Hristiyan filozofların analitik filozoflarla aynı stili paylaştığını öne sürmüştür. Dahası sözü edilen analitik stilin ne olduğuna dair kapsamlı sayılabilecek bir açıklama girişiminde de bulunmuştur. Diğer taraftan bu çalışmada Rea’nin analitik stil hakkındaki betimlemeleri incelenmekte ve bu betimlemelerin analitik filozofları tarif edemediği gösterilmektedir. Böylece Hristiyan metafelsefesi ile analitik metafelsefenin birbirine karıştırılmaması gerektiği savunulmaktadır.