The purpose of this research was to study the particularities of the immune status of workers in the field of chrysotile asbestos production, depending on their work experience and professional risk of being affected by chrysotile dust. The research covered 125 men, who were workers at the only enterprise dealing with the extraction and beneficiation of chrysotile ores in Kazakhstan. Indicants of cell immunity were detected by flow cytometry; IgA, IgM, and IgG were detected by a multiplex immunological assay. It was found that, among workers impacted by chrysotile asbestos for more than 15 years, compared with individuals who were not impacted by asbestos dust, the level of CD3+ T-cells was decreased (t = −8.76, p < 0.001), as well as the number of CD4+ T-cells (U = 1246.0, p < 0.001). Moreover, CD8+ T-cells increased (t = 5.308, p = 0.001), and neutrophil phagocytic activity also increased, by 1.2 times (U = 305.5, p < 0.001). It was found that working under the condition of professional contact with chrysotile asbestos dust modifies the indicants of humoral immunity, IgA, IgM, and IgG, to a lesser extent than those of cellular immunity.

Background: Occupational health risk assessment in industrial enterprises has traditionally focused on physical, chemical, and ergonomic hazards, while psychosocial working conditions have often been assessed separately from routine occupational surveillance. The aim of this study was to examine whether integrating working conditions, the psychosocial work environment, occupational stress, and temporary disability indicators provide a more informative health risk profile in an industrial setting. Methods: An analytical observational study was conducted at a mining and processing enterprise in Kazakhstan. This study used three data sources: 5429 temporary disability records for 2020–2024, workplace assessments covering 188 job positions, and psychosocial survey data from 392 employees. Occupational stress was evaluated in annual PSS-25 screening waves conducted in 2023 (n = 133), 2024 (n = 133), and 2025 (n = 134). The author-developed psychosocial questionnaire showed acceptable internal consistency (Cronbach’s α = 0.82). Results: During the five-year period, 4971 eligible temporary disability episodes and 61,472 lost workdays were recorded. Psychosocial profiles were less favorable in production units than in administration, and mean PSS-25 values remained relatively stable across the years. The Integral Index of Working Conditions (Iwc) was positively associated with temporary disability indicators and occupational stress, whereas the Integral Health Index (Ihr) was inversely associated with psychosocial well-being. Conclusions: The findings suggest that occupational risk assessment remains incomplete when psychosocial factors are excluded or treated separately. Integrating hygienic, psychosocial, stress-related, and medical-statistical indicators may improve the prioritization of preventive measures and support healthier workplace management in industrial enterprises.

Objective: This study aims to assess the impact of prolonged occupational exposure to chrysotile asbestos on the epithelial cells of the upper respiratory tract and the levels of surfactant protein D (SP-D) in female workers. Methods: Buccal epithelial cell samples were collected from 40 workers at JSC “Kostanay Minerals”, fixed using the May–Grünwald method, and stained with the Romanowsky–Giemsa technique. SP-D levels were measured using an enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA). Results: Workers exposed to asbestos dust exhibited a significant increase in cytological abnormalities and higher SP-D levels compared to the control group. Conclusion: Prolonged exposure to chrysotile-containing dust leads to degenerative changes in upper respiratory tract epithelial cells, characterized by cytological and cytogenetic abnormalities, alongside elevated SP-D levels, highlighting the need for preventive health measures.

Введение. В статье представлены данные о цитологическом статусе слизистой оболочки полости носа (СОПН) и буккального эпителия щек (БЭЩ) у стажированных работников женского пола, подвергающихся воздействию хризотил-асбестсодержащей пыли. Цель исследования. Оценка отдаленных цитологических изменений в СОПН и БЭЩ у женщин, работающих на хризотил-асбестовом производстве АО «Костанайские минералы». Материалы и методы исследования. Важным методическим подходом при изучении состояния СОПН путем определения цитологического состава назального секрета является проведение риноцитограммы и исследования эпителия щек. Результаты и обсуждение. В результате исследования были обнаружены тенденции к деструктивным изменениям нейтрофилов и эпителиальных клеток у стажированных работников, находящихся в кон такте с хризотилсодержащей пылью. Было выявлено увеличение количества макрофагов, свидетельствующее о повышении фагоцитарной активности иммунокомпетентных клеток и активации клеточного иммунитета у работниц в контактном периоде. Заключение. Наиболее выраженными показателями в оценке отсроченных эффектов, свидетельствующих о деструктивных изменениях, являются увеличение клеток с кариорексисом и снижение нормальных эпителиальных клеток, значение которых было максимальным у лиц, контактирующих с асбестосодержащей пылью, и продолжало значительно отличаться у лиц остальных двух исследованных групп. Киришүү. Макалада хризотил-асбестти камтыган чаңга дуушар болгон такшалган аялдардын мурун көңдөйүнүн былжыр челинин (МКБЧ) жана жаак буккал эпителийинин (ЖБЭ) цитологиялык абалы жөнүндө маалыматтар берилген. Изилдөөнүн максаты – "Костанай минералдары"АК хризотил-асбест өндүрүшүндө иштеген аялдардын МКБЧ жана ЖБЭ -деги алыскы цитологиялык өзгөрүүлөрдү баалоо. Материалдар жана изилдөө методдору. Мурун секрециясынын цитологиялык курамын аныктоо аркылуу МКБЧ абалын изилдөөдө ма анилүү методикалык ыкма риноцитограмма жана жаак эпителийин изилдөө болуп саналат. Натыйжалар жана талкуу. Изилдөө хризотил камтыган чаң менен байланышта иштеген стажерлордо нейтрофилдердин жана эпителий клеткаларынын кыйратуучу өзгөрүшүнө тенденцияларды тапты. Иммунокомпетенттүү клеткалардын фагоцитардык активдүүлүгүнүн жогорулашын жана байланыш мезгилинде иштеген аялдарда клеткалык иммунитеттин активдешүүсүн көрсөткөн макрофагдардын саны көбөйгөн. Жыйынтыктар.Деструктивдүү өзгөрүүлөрдү көрсөткөн кечиктирилген эффекттерди баалоодо эң көрүнүктүү көрсөткүчтөр кариорексис менен клеткалардын көбөйүшү жана нормалдуу эпителий клеткаларынын азайышы болуп саналат, алардын мааниси асбест камтыган чаң менен байланышта болгон адамдарда максималдуу болгон жана изилденген калган эки топтун адамдарында олуттуу айырмаланууну уланткан. Introduction. The article presents data on the cytological status of the nasal mucosa (NM) and buccal epithelium of the cheeks (BECH) in female interns exposed to chrysotile asbestos-containing dust. The aim of the study was to evaluate the long-term cytological changes in the NM and BECH in women working at the chrysotile – asbestos production of Kostanay Minerals JSC. Materials and methods of research. An important methodological approach in the study of the condition of the nasal mucosa by determining the cytological composition of nasal secretions is to conduct a rhinocytogram and an examination of the epithelium of the cheeks. Results and discussion. As a result of the study, trends towards destructive changes in neutrophils and epithelial cells were found in interns working in contact with chrysotile-containing dust. An increase in the number of macrophages was revealed, indicating an increase in...

Введение. В статье представлены данные заболеваемости работников, подвергающихся воздействию хризотил-асбестсодержащей пыли. Цель исследования - провести анализ заболеваемости и оценка состояния здоровья работников АО «Костанайские минералы» по причинам временной нетрудоспособности. Материалы и методы исследования. Проведен анализ показателей заболеваемости с временной утратой трудоспособности за период с 2012 по 2022 годы у работников хризотилового предприятия. В качестве объекта исследования использованы сведения о ЗВУТ работников, занятых обогащением хризотила на АО «Костанайские минералы». Результаты и обсуждение. В период с 2012 по 2015 гг. уровни показателей заболеваемости имели волнообразное течение с интервалом «подъем-спад» в два года с общей тенденцией к росту. С 2016-го зафик сирован спад показателей заболеваемости с нелинейным трендом, составившим уровень снижения показателей заболеваемости к 2020 году у болевших лиц на 7,1 %; по случаям – на 6,8 %; по дням – на 18,9 %. Вывод. Исходя из вышеизложенного, согласно шкале «Оценки показателей ЗВУТ» по Е. Л. Ноткину, показатели заболеваемости работников обогатительного комплекса можно оценивать по случаям – как «средний», по дням нетрудоспособности – как «выше среднего». Киришүү. Макалада хризотил-асбест камтыган чаңга дуушар болгон кызматкерлердин ооруга чалдыгуусунун маалыматтары берилген. Изилдөөнүн максаты - ооруга чалдыгууга талдоо жүргүзүү жана убактылуу эмгекке жарамсыздыктын себептери боюнча «Костанай минералдары» АК кызматкерлеринин ден соолугунун абалына баа берүү. Материалдар жана изилдөө методдору. 2012-жылдан тартып 2022жылга чейинки мезгил ичинде ЗВУТ көрсөткүчтөрү хризотил ишканасынын кызматкерлеринде талдоо жүргүзүлгөн. Изилдөөнүн объекти катары «Костанай минералдары» АК хризотилин байытуу менен алектенген кызматкерлердин звеносу жөнүндө маалыматтар колдонулган. Натыйжалар жана талкуу. 2012-2015-жылдардагы мезгилде оорунун көрсөткүчтөрүнүн жылдар боюнча деңгээли 2 жыл аралыгында «өйдөылдый» аралыгы менен толкун сымал жүрүп, жалпы өсүү тенденциясы болгон. 2016-жылдан тартып сызыктуу эмес тенденция менен оорулардын көрсөткүчтөрүнүн төмөндөшү катталды, ал 2020-жылга карата ооруган адамдарда 7,1% га; учурларда 6,8% га, күндөрдө 18,9% га төмөндөгөн. Жыйынтык. Жогоруда баяндалгандардын негизинде, Е.Л. Ноткин боюнча «Эмгекке жарамдуулугун убактылуу жоготууга учуроо көр сөткүчтөрүн баалоо» шкаласына ылайык, ОК кызматкерлеринин ооруга чалдыгуу көрсөткүчтөрүн учурлар боюнча – «орточо», эмгекке жарамсыздык күндөрү боюнча – «ортодон жогору» деп баалоого болот. Introduction. The article presents data on the morbidity of workers exposed to chrysotile-asbestos-containing dust. The purpose of the study is to analyze the incidence and assess the health tatus of employees of Kostanay Minerals JSC due to temporary disability. Materials and methods of research. The analysis of the HRT indicators for the period from 2012 to 2022 among the employees of the chrysotile enter sprise was carried out. The data on the rank of workers engaged in the enrichment of chrysotile of JSC Kostanay Minerals was used as the object of the study. Results and discussion. In the period 2012-2015, the incidence rates by year had a wave-like course with an up-and-down interval of 2 years with a general upward trend. Since 2016, there has been a decline in morbidity rates with a non-linear trend, which amounted to a decrease in morbidity rates by 7.1% in sick people by 2020; cases by 6.8%, days by 18.9%. Conclusions. Based on the above, according to the E.L. Notkin scale of «Assessment of HRT indicators», the morbidity rates of OK employees can be assessed by cases as "average", by days of disability as «above average».