Sosyal mühendislik ve oltalama saldırıları, günümüzün dijital ortamında, güvenlik açıklarından yararlanmak ve hassas bilgilere yetkisiz erişim sağlamak için insan psikolojisinden yararlanan zorlu bir tehdidi temsil etmektedir. Bu çalışma, bu aldatıcı uygulamaların inceliklerini araştırmakta, kullanılan taktiklere, yasal ve etik sonuçlarına ve etkilerini azaltmak için gerekli koruma önlemlerine ışık tutmaktadır. Çalışma, bilgisayar korsanları ile sosyal mühendisler arasında ayrım yaparak başlamaktadır ve sonrasında güvenlik sistemlerini ihlal etme girişimlerinde kullandıkları farklı yaklaşımları açıklamaktadır. Sosyal mühendislik mağdurlarının sergilediği ortak özelliklerin dikkatle incelenmesi, kötü niyetli aktörlerin istismar ettiği ve sonuçta başarılı saldırılara yol açan güvenlik açıklarının ortaya çıkarılmasına yardımcı olmaktadır. Sosyal mühendislik, bahane üretme, yemleme, takip etme ve diğerleri gibi çeşitli saldırıları içerir. Çalışma, sosyal mühendislik saldırı döngüsünü analiz ederek, saldırganların hedefleri belirledikleri, bilgi topladıkları ve hileli planlarını uyguladıkları sistematik süreci açıklamaktadır. Sosyal mühendisliğin etkinliğinin merkezinde kötü niyetli aktörler tarafından kullanılan manipülasyon taktikleri yer almaktadır. Çalışma, hedefleri kandırmak için kullanılan, otorite istismarından duygusal manipülasyona kadar uzanan en yaygın stratejiler hakkında bilgi vermektedir. Sosyal mühendisliğin yaygın bir alt kümesi olan oltalama saldırıları özel bir ilgi gerektirmektedir. Bu çalışma, çeşitli oltalama saldırılarını incelerken, bunların hem bireyler hem de kurumlar üzerindeki olumsuz etkilerini de incelemektedir. Sosyal mühendisliğe karşı acil korunma ihtiyacını ele alarak hem bireysel hem de kurumsal düzeyde uygulanabilecek önlemlerin ana hatlarını çizmektedir. Eğitim ve farkındalık girişimleri, bireylerin manipülasyon girişimlerini fark etmeleri ve bunlara direnmeleri için güçlendirilmesinde önemli faktörler olarak ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma sürekli gelişen sosyal mühendislik ve oltalama tehditleri karşısında sürekli farkındalık, eğitim ve tetikte olma zorunluluğunun altını çizmektedir. Bireyleri ve kurumları bilgi ve pratik savunma mekanizmalarıyla güçlendirerek, siber savunmalar kolektif olarak güçlendirilebilir ve herkes için daha güvenli bir dijital ortam sağlanabilir.

Cardiovascular diseases (CVDs) remain the leading cause of death globally, underscoring the urgent need for data-driven early diagnostic tools. This study proposes a multilayer artificial neural network (ANN) model for heart disease prediction, developed using a real-world clinical dataset comprising 13,981 patient records. Implemented on the Orange data mining platform, the ANN was trained using backpropagation and validated through 10-fold cross-validation. Dimensionality reduction via principal component analysis (PCA) enhanced computational efficiency, while Shapley additive explanations (SHAP) were used to interpret model outputs. Despite achieving 83.4% accuracy and high specificity, the model exhibited poor sensitivity to disease cases, identifying only 76 of 2233 positive samples, with a Matthews correlation coefficient (MCC) of 0.058. Comparative benchmarks showed that random forest and support vector machines significantly outperformed the ANN in terms of discrimination (AUC up to 91.6%). SHAP analysis revealed serum creatinine, diabetes, and hemoglobin levels to be the dominant predictors. To address the current study’s limitations, future work will explore LIME, Grad-CAM, and ensemble techniques like XGBoost to improve interpretability and balance. This research emphasizes the importance of explainability, data representativeness, and robust evaluation in the development of clinically reliable AI tools for heart disease detection.

Teknolojinin sürekli değişmesi ve gelişmesiyle birlikte işletmelerin giderek daha çok dijitalleşmesi e-ticaretin önemini arttırmış ve sosyal medya, işletmeler için yeni ve çok etkili bir satış mecrası haline gelmiştir. Çalışma, dijital pazarlama kanallarındaki en son trendlerden biri olan sosyal ağlardan en az birisinde ciddi sayıda takipçi kitlesine sahip olan ve uzmanlık alanında görüşlerine önem verilen kişiler üzerinden yürütülen tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin bütünü olarak tanımlanan influencer pazarlama yönteminin işletmelere sağlayabileceği faydaları örnek bir işletme üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Sosyal ağların, tanıtım ve pazarlama için küçük işletmeler tarafından düşük bütçeli reklamlarla nasıl etkili ve verimli şekilde kullanılabileceği, Elyxion Butik adlı işletmenin reklam verdiği iki influencer üzerinden gelen takipçi ve müşteri geri dönüşlerindeki farklılık, fenomenlerin takipçi sayıları, sosyal medya hesaplarına ait veriler ve reklam istatistiklerinden faydalanılarak incelenmektedir. Araştırma sonucunda, düşük reklam bütçesine sahip olan küçük işletmelerin dijital pazarlama araçlarından influencer pazarlama kanalını kullanarak reklam verirken ünlü kişinin takipçi sayısı gibi nicel faktörlerden ziyade hesap etkileşimi, güvenilirliği ve takipçilerini ne ölçüde etkileyebildiğinin esas alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuçlarının influencer pazarlama yöntemini bir reklam aracı olarak doğru ve etkili kullanmak isteyen ancak sorun yaşayan işletmeler için yol gösterici olabileceği düşünülmekte ve yöntemin daha doğru ve etkin bir şekilde kullanılabilmesi için işletmeler ile influencerları bir araya getiren portal niteliğinde ABC Reklam isimli özel bir web sitesi platformu prototip tasarımı ile birlikte önerilmektedir. Söz konusu portalın, sosyal ağ platformları için doğru influencerları bulma noktasında influencer arama motoru olarak işlev görebileceği düşünülmektedir.

Yapay zekâ ve özellikle üretken yapay zekâ teknolojilerinin gün geçtikçe daha fazla gelişim göstermesi, endüstriyel ortamda ve işgücü piyasalarında köklü veya olağan üstü olarak tabir edilebilecek değişimlere tanık olunmasına kaynaklık etmektedir. Yeni üretken yapay zekâ teknolojilerinin tanıtılması ve erişime açılması, bireysel veya örgütsel düzeyde bir taraftan büyük ilgi ve heyecan uyandırırken diğer taraftan teknolojik ilerlemelerin, işletmeleri ve işgücü piyasasını nasıl etkileyebileceği konusundaki tartışmaları da ateşlemektedir. Her ne kadar üretken yapay zekânın mevcut ve potansiyel etkilerine dair çalışma ve kanıtlar yeterli birikime sahip olmasa da bugün farklı sektörlerde üretken yapay zekâ araçlarının, işletmelere giderek daha fazla entegre hale geldiği görülmektedir. İşletmeler insan kaynakları, araştırma ve geliştirme, pazarlama ve satış, müşteri hizmetleri, finans, tedarik zinciri ve lojistik gibi daha birçok alanda, iş operasyonları ve stratejik karar almada, çözülmesi zor ve karmaşık görevlerin üstesinden gelmede bu yeni teknolojilerden yardım alabilmektedir. Böylece karlılıklarını, verimlilik ve performanslarını arttırabilmektedir. Ancak yapay zekânın, örgütlerin üretkenliğine, verimliliğine ve sürdürülebilirliğine olan potansiyel faydasının beraberinde veri güvenliği ve gizlilik ihlali tehlikelerine, teknolojiye dayalı rekabetin artmasına, iş gücü kaybı ve işsizlik sorunlarına yol açabileceği, gelecekteki mesleklerin beceri profillerini değiştirebileceği tahmin edilmektedir. Bu bilgiler ışığında kitabın bu bölümünde, öncelikle üretken yapay zekânın ne olduğuna dair kısa bir sunuş yapılacak, ardından üretken yapay zekânın işletmelerde kullanım alanları, mevcut ve potansiyel etkileri, sunduğu fırsatlar ve tehditler alan yazında yer alan konu ile ilgili çalışmalar, pratikteki bulgular ve yazarın öz çıkarımları üzerinden ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca bölüm sonunda, işletmelerde üretken yapay zekânın daha etkin kullanılabilmesi ve bu araçlara yönelik endişelerin azaltılabilmesi adına çıkarımlara ve önerilere yer verilmiştir.

Dijital dönüşüm günümüzde gerek bireyleri ve gerekse işletmeleri etkileyen kaçınılmaz gelişmeleri içermektedir. Bu gelişme ve dönüşüme ayak uyduramayan örgütlerin ayakta kalamaması artık sıradan bir durum olarak kabul edilmektedir. Gerçekleştirdikleri dijital dönüşüm uygulamaları ile organizasyonlarını dönüştüren şirketlerin neler yaptığı ve nasıl yaptığı büyük merak konusudur. Çalışmada dijital dönüşüm uygulamalarının Türkiye ve Dünyadaki kurum ve işletmelerde nasıl yürütüldüğü, çeşitli sektörlerde etkin faaliyet gösteren şirketlerden örnekler sunularak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde dijital dönüşüm kavramı ve dijital dönüşüm bileşenleri açıklanmış, ikinci bölümde ise dijital dönüşüm uygulamaları ve literatürde yer alan önemli Türkiye ve Dünya örnekleri sektör bazlı olarak paylaşılmıştır.

İçinde bulunduğumuz 21. yüzyılda dijitalleşme, iletişim araçlarında ve bilgi teknolojilerindeki hızlı gelişmeler hem hayatımızı daha kolaylaştırmış hem de alışkanlıklarımızda değişimler meydana getirmiştir. Ayrıca dijital dünya hemen hemen her sektörde yer almaya başlamıştır, iş yapma süreçleri de bunlardan etkilenmiştir. Bu gelişmeler dijital ortama daha kolay uyum sağlamamızı ve olumsuzluklarından kaçınmamızı sağlayacak olan dijital okuryazarlık kavramını ortaya çıkarmıştır. Başlangıçta bilgisayar kullanımı üzerine yoğunlaşan dijital okuryazarlık olgusu, günümüzde hayatımızın neredeyse tüm aşamalarına giren internet ve sosyal medya kullanımı üzerine odaklanmıştır. Bu çalışmanın amacı; Türkiye’de dijital okuryazarlık üzerine yapılmış lisansüstü çalışmaların, incelenmesi ve analiz edilmesidir. Yapılan literatür incelemelerinde, dijital okuryazarlık üzerine yapılmış yüksek lisans ve doktora tezlerinde çalışılan konuların yönelimlerini belirleyen kapsamlı bir analiz çalışmasının bulunmadığı görülmektedir. Bu noktadan hareketle araştırmada, Türkiye’de dijital okuryazarlık üzerine yapılmış lisansüstü eğitim tezlerinin tematik dağılımlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi uygulanmıştır. Araştırmanın kapsamında ise, YÖK Başkanlığı tarafından arşivlenen Ulusal Tez Merkezinde “dijital okuryazarlık” üzerine yapılmış çalışmaların 2017 yılından itibaren araştırılmaya başlanıldığını, sayısal olarak ise 1 adet tıpta uzmanlık, 8 adet doktora tezi ve 71 adet yüksek lisans tezi olmak üzere 80 adet lisansüstü çalışmalar bulunmaktadır. Yapılan çalışmaların incelenmesi sonucunda; en çok ve kapsamlı bir şekilde eğitim-öğretim alanında, iletişim bilimleri, bilim ve teknoloji, işletme, kamu yönetimi, turizm, sağlık bilimleri yönetimi, psikiyatri, hemşirelik ve spor alanlarında da çeşitli lisansüstü tez çalışmaları mevcuttur. Analizler, çeşitli gruplar arasında yapılmış ve birçoğunda gözlemlenmektedir ki eğitim düzeyi, üst bilişsel farkındalık ve teknoloji kullanım sıklığına göre dijital okuryazarlık olgusunda olumlu yönde bir etkisinin olduğunu fakat yapılmış çalışmaların önemli bir kısmında cinsiyet ve yaş değişkenlerinde dijital okuryazarlık düzeyinde anlamlı değişkenlerin ortaya çıktığını gözlemlenmiştir.