Aigul Alpysbayeva

Dr. Aigul Alpysbayeva

orcid

Research Focus & Metrics

Academic Career Length

8Years (2019-Present)

(Calculated once Scilit publication data is synced: current year − year of first publication + 1)

Representative Publications

View All Publications
1 December 2023 in Eurasian Journal of Philology: Science and Education
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
AAAigul Alpysbayeva
Aigul Alpysbayeva
SAS. Ashymkhanova
S. Ashymkhanova
KZK. Zhumagali
K. Zhumagali
SIS. Iskindirova
S. Iskindirova
В статье впервые рассматриваются особенности перевода культурно-специфичной лексики в стихотворении «Туркестан» выдающегося казахского поэта Магжана Жумабаева с оригинала на английский язык. Впервые поэзия поэта была переведена на анлийский язык в 2018 году и еще недостаточно изучена. Казахский и английский – это разные языки, которые используются на разных континентах и относятся к совершенно разным языковым семьям и культурам. Но опять перевод становится мостом, сближающим культуры и стирающим блокадные границы. Границы культурно-специфических элементов особенно важны и «опасны», чтобы идти на любой риск. Они требуют от переводчика особого подхода. Очевидно, что в мировом переводоведении предпринималось немало попыток преодолеть трудности их перевода. Тем не менее, мы представляем анализ, основанный на методах перевода культурно-специфических элементов Е. Дэвиса (2003) в корреляции с принципами форенизации и доместикации Л. Венути (1995, 2001). Также представлен уникальный случай, когда мы смогли поговорить с переводчиком, пусть даже на расстоянии, и спросить, как проходил процесс перевода, каких принципов он придерживался при переводе культурной лексики. Следовательно, некоторые вопросы сопровождались комментариями самого переводчика. В целом результаты и выводы анализа будут иметь большое значение в практике художественного перевода, при формировании сопоставительной теории перевода с казахского на английский язык, так как она только развивается и требует научного обоснования. Ключевые слова: художественный перевод, поэтический перевод, культурно-специфические наименования, переводческие стратегии.

1 January 2019 in Eurasian Journal of Philology: Science and Education
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
AAAigul Alpysbayeva
Aigul Alpysbayeva
SAS.A Ashymkhanova
S.A Ashymkhanova
The article discusses the translation features of the words of realities in the poem “To my brother indistance” of the outstanding Kazakh poet Magzhan Zhumabaev. The author focused on the linguisticand cultural aspect of translating the words of realities into Turkish, Russian, English in this poem, whichwas born at the intersection of romanticism and realism, and is one of the invaluable heritage of nationalliterature. Conclusions are drawn on the basis of the analysis of the translation of words, which, on theone hand, reflect the national color, and on the other, require a special approach to translation. If thetranslation of linguistic and cultural information into other languages and the level of its reception by thereader is one of the topical issues of translation studies, the creativity and translation of Magzhan’s poetrywhich is the culmination apogee of Kazakh symbolism still requires research.The article uses for the first time translations into Turkish and English by Professor of the center forEuropean, Russian and Eurasian studies Timur Kodjaoglu of the University of Michigan and a translationby A. Solovieva in Russian.Despite the fact that a huge number of scientific studies and works in translation studies have beendevoted to the translation of words of national color, various strategies and methods of translation havebeen proposed, the question remains especially debatable among the world’s leading scholars and doesnot have an absolute solution to this day. Words of reality, which play an important role, reflectingthe culture of the people, require a special approach to translation, thereby creating difficulties for the translator. How reflected are they in the translation? If there are changes, then what is their effect? In thisarticle, the author tries to answer these questions. Мақалада қазақтың біртуар ақыны Мағжан Жұмабаевтың «Алыстағы бауырыма» өлеңіндегіреалий сөздердің аударылу ерекшеліктері қарастырылады. Нақтырақ айтқанда, ақын қолданғанреалий сөздердің түрік, орыс және ағылшын тілдеріне аударылуының лингвомәдени аспектісінегізге алынады. Романтизм мен реализм тоғысында дүниеге келген аса құнды туындыдағыұлттық нақыштағы сөздердің аудармада қандай көрініс тапқаны талданып, тұжырым жасалған.Лингвомәдени ақпараттың басқа тілге тәржімалануы, оны оқырманның қабылдау деңгейіаударматанудың өзекті мәселелерінің бірі болса, отты жырлары қазақ символизмінің апогейіболып табылатын Мағжан ақын шығармашылығы және оның аудармалары әлі де зерттеудіқажет етеді.Алғаш рет Мичиган университетінің «Еуропа, орыс және еуразиялық зерттеулер» орталығыныңпрофессоры Тимур Коджауглының түрік және ағылшын тілдеріндегі аудармалары, орыс тіліндеА.Соловьеваның аудармасы талданған.Ұлттық нақыштағы сөздерді қалай аудару керек деген сұрақ аударматану ғылымындағы осыкүнге дейін нақты жауабын таппай келе жатқан, әлемдік аудармашылар арасында қызу пікірталастудыратын мәселе. Түпнұсқадағы маңызы жоғары, аударылуы қиын, мәдени шартталған ұғымдараудармада қаншалықты көрініс тапты? Қандай да бір өзгерістер болса, оның әсері қандай?Мақалада автор осы сұрақтарға жауап беруге тырысады. В статье рассматривается особенности перевода слов-реалий в стихотворении «Далекомубрату» выдающегося казахского поэта Магжана Жумабаева. Автор основывается налингвокультурном аспекте перевода слов-реалий на турецкий, русский, английский языки вданном произведении, которая появилась на свет на стыке романтизма и реализма, и являетсяодним из бесценных наследий национальной литературы. Сделаны выводы на базе анализаперевода слов, которые, с одной стороны, отражают национальный колорит, и с другой –требуют к себе особенного подхода при переводе. Если перевод лингвокультурной информациина другие языки и уровень ее рецепции читателем являются одними из актуальных вопросовпереводоведения, то творчество и переводы поэзии Магжана все еще требует всестороннего иуглубленного исследования.В статье впервые используются переводы на турецкий и английский языки профессорацентра «Европейского, русского и евразийского...

28 March 2025 in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
Verified
Journal Article
Closed access
МТМ. Б. Тлеулинова
М. Б. Тлеулинова
ССС. Д. Сейденова
С. Д. Сейденова
AAAigul Alpysbayeva
Aigul Alpysbayeva
ДКД. Коксал
Д. Коксал
КДК. Джесур
К. Джесур
Мақалада аударматанудағы ең күрделі мәселелердің бірі – аударма мәтінінің коммуникативтік әсер тудыру, реципиентке прагматикалық әсер ету қабілеті болып табылатын түпнұсқа мәтіннің прагматикалық әлеуетін беру мәселесі қарастырылған. Неміс ғалымы А. Нойберттің теориясына сәйкес, төл тілде сөйлейтіндерге арналған көркем шығармалар көп жағдайда басқа тілдерге аударылады, сондықтан оларда прагматикалық факторлар маңызды рөл атқарады. Мәтіннің прагматикалық параметрлері оның барлық элементтерін қамтитындықтан, мәтіннің өзі мен қарым-қатынас субъектілері, автор мен адресат арасындағы қатынас бір белгі түрінде немесе балама түрде бекітіледі. Аудармашы аударма тіліне мәтінді прагматикалық бейімдеу кезінде мәтінге қосымша элементтерді, басқа тілді реципиенттің көзқарасына сәйкестендіріп, артық элементтерді түсіріп жіберуді, сондай-ақ семантикалық түрлендірулерді қолданады. Осының салдарынан түпнұсқа мәтінді түпнүсқа тілінде сөйлеуші-реципиент пен аударма тілінде қабылдаушы-реципиент тұрғысынан бағалайтын аудармашы-реципиент арасында сәйкессіздіктер туындайды. Осы өзекті мәселені шешу үшін белгілі жазушы-драматург Дулат Исабековтің көркем аударма мәселелеріне көзқарасы, оның шығармаларының аудармасының сапасына ғана емес, автордың аудармашыларға берген ұсыныстарына қатысты деректі сұхбаты негізінде зерттеу жүргізілді. Жалпылай алғанда, бүгінгі таңда Д. Исабековтің шығармалары әлемнің 11 тіліне аударылды, оның пьесалары шетел сахналарында қойылды. Бірақ аудармалардың сапасы, аудармашылардың түпнұсқа мен аударма мәтін арасындағы тілдік және мәдени тосқауылдан өту жолдары, аудармада қолданылған трансформациялар мен олардың болашақта әкелер салдары авторлық прагматикалық тұрғыдан қарастырылып, зерттелмеген. Сұхбатта кеңестік басылымнан аудармаларды басып шығару барысында орын алған олқылықтар да ашылып, орыс тілін аралық тіл ретінде қолданудың салдары сараланады. Тікелей сұхбат барысында алынған нақты деректер отандық аударматану саласында, атап айтқанда, көркем аударма теориясы мен аударма дидактикасында қолдану тұрғысынан құнды материал болып табылады. Кілтті сөздер: көркем аударма, аударма мәтіні, мәтін прагматикасы, автор прагматикасы, прагматикалық бейімдеу, аударма сапасы.

1 December 2022 in Eurasian Journal of Philology: Science and Education
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
YBY. Baurzhanuly
Y. Baurzhanuly
SAS. A. Ashymkhanova
S. A. Ashymkhanova
AAAigul Alpysbayeva
Aigul Alpysbayeva
This article discusses the existing approaches in translatology to the problem of translating paremiological units, such as proverbs and sayings. Based on a review analysis of theoretical materials on the research topic, this article aims to determine the patterns of translation decisions when translating proverbs and sayings on the example of proverbs from the historical trilogy of I. Yesenberlin "The Nomads" and its translations into Turkish and English, to determine the criteria for identifying proverbs and proverbs as a separate object of translatology, systematize paremiological units from the research material by means of the classification method and determine the best ways to translate proverbs and sayings based on this classification. During the course, the following methods were applied: classification method, comparative analysis, stratification method to systematize the similarities and differences of the research material obtained as a result of the comparative analysis. Based on the results of this study, hypotheses were formulated that have theoretical and practical significance for further work on the research topic, and the results of the study can be used to assess the quality of translation solutions to recreate the most complete translation text in the field of literary translation in terms of semantics and paremiology, as well as when compiling methodological recommendations, manuals and workshops, bilingual dictionaries in the field of literary translation and comparative literary criticism. Keywords: proverbs and sayings, ways of translating proverbs, comparative analysis, classification method, semantic unity of the text, structural coherence of the text В данной статье рассматриваются существующие подходы в транслатологии к проблеме перевода паремиологических единиц, как пословицы и поговорки. На основе обзорного анализа теоретических материалов по теме исследования, данная статья ставит целью определить закономерности переводческих решений при переводе пословиц и поговорок на примере паремий из исторической трилогии И. Есенберлина «Кочевники» и ее переводов на турецкий и английский языки, определение критериев для выделения пословиц и поговорок в качестве отдельного объекта транслатологии, посредством метода классификации систематизировать паремиологические единицы из материала исследования и определить оптимальные способы перевода пословиц и поговорок, исходя из данной классификации. В ходе были применены следующие методы: метод классификации, сравнительно-сопоставительный анализ, метод стратификации для систематизации сходств и различий исследовательского материала, полученных в результате проведенного сопоставительного анализа. По результатам настоящего исследования были сформулированы гипотезы, имеющие теоретическую и практическую значимость для дальнейших работ по теме исследования, и результаты исследования могут быть применены для оценки качества переводческих решений для воссоздания наиболее цельного текста перевода в области художественного перевода с точки зрения семантики и паремиологии, а также при составлении методических рекомендаций, учебных пособий и практикумов, двуязычных словарей в области художественного перевода и компаративного литературоведения. Ключевые слова: пословицы и поговорки, способы перевода паремий, сопоставительный анализ, метод классификации, смысловое единство текста, структурная связность текста Бұл мақалада мақал-мәтелдер сияқты паремиологиялық бірліктерді аудару проблемасына қатысты аударма ғылымындағы заманауи тәсілдер қарастырылады. Зерттеу тақырыбы бойынша теориялық материалдарды шолу негізінде бұл мақала тарихи трилогиядан алынған паремиялар мысалында мақал-мәтелдерді аудару кезінде аударма шешімдерінің заңдылықтарын анықтауға бағытталған. І. Есенберлиннің "Көшпенділер" және оның түрік және ағылшын тілдеріне аударылуы, мақал-мәтелдерді транслатологияның жеке объектісі ретінде бөліп көрсету үшін критерийлерді айқындау, жіктеу әдісі арқылы зерттеу...

21 September 2026 in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
Verified
Journal Article
Closed access
МТМ. Б. Тлеулинова
М. Б. Тлеулинова
AAAigul Alpysbayeva
Aigul Alpysbayeva
АСА. Қ. Саргелтаева
А. Қ. Саргелтаева
ИОИ. А. Олькова
И. А. Олькова
ЖМЖ. Ж. Манапбаева
Ж. Ж. Манапбаева
Мақалада белгілі жазушы Д. Исабековтың «Гауһартас» шығармасындағы паралингвистикалық элементтердің орыс және ағылшын тілдеріндегі көркем аудармаларында берілу ерекшеліктері қарастырылады. Паралингвистикалық элементтердің көркем шығармада көрініс табуы және олардың аудармада берілуі – отандық аударматану ғылымындағы тың әрі ерекше қызығушылық тудыратын мәселе. Бейвербалды мағыналарды жеткізу – аудармашы үшін әрдайым күрделі міндет. Ал Д. Исабеков туындыларындағы паралингвистикалық элементтер қазақ халқының болмысын, мінезін, қарым-қатынас мәдениетін бейнелейді. Оларды басқа тілде дұрыс жеткізу – түпнұсқаның стилі мен мазмұнын, ұлттық сарынын сақтау үшін аса маңызды. Сондықтан зерттеудің негізгі мақсаты – зерттеу нысанындағы паралингвистикалық элементтерді анықтап, түпнұсқамен орыс және ағылшын тілдеріндегі аудармаларын құрылымдық-семантикалық тұрғыдан салыстырып, олардың аударма мәтіндерінде толыққанды жеткізілу деңгейі мен орын алған аударма трансформацияларын талдау. Жалпы зерттеу құрылымдық-мағыналық, контекстуалдық және аударматанымдық талдау әдістері, сондай-ақ сөздік анықтамаларды талдау әдісі арқылы жүргізілді. Зерттеу нәтижесінде жазушының «Гауһартас» шығармасындағы ремарка, ишара, үнсіздік, қозғалыс пен интонациялық бейнелердің орыс және ағылшын тілдерінде берілу ерекшеліктері анықталып, аудармашылық шешімдердің түпнұсқа мазмұнын жеткізудегі әлеуеті талқыланды. Сонымен қатар жүргізілген талдау негізінде паралингвистикалық элементтердің сәтті аударылу мүмкіндігін арттыратын критерийлер ұсынылды.

9 January 2025 in Tiltanym
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
AAAigul Alpysbayeva
Aigul Alpysbayeva
SAS. Ashymkhanova
S. Ashymkhanova
CKCh. Korten
Ch. Korten
This article examines the artistic and expressive elements of M. Zhumabayev's poem “Homeland” and their translations into Russian and Turkish from both linguistic and cultural perspectives. Artistic and expressive elements are crucial for the 'embellishment' of any literary work, encapsulating the author's distinctive style. These elements, whether explicitly or implicitly meaningful, hold significant potential for impacting the reader, posing a substantial challenge for translators aiming to maintain the original's level of artistry. M. Zhumabayev's poetry is a treasured component of Kazakh literature, frequently translated into various languages worldwide. Despite this, translation quality and constructive criticism have yet to converge into systematic research. This article aims to identify the artistic and expressive means in Zhumabayev's “Homeland”, interpret their functional and cognitive roles, and conduct a comparative semantic and structural analysis of two Russian translations and two Turkish translations, highlighting differences. The research methodology is grounded in contemporary translation studies. Through this analysis, the article examines the translation methods and strategies employed in rendering the poem from Kazakh into Russian and Turkish, assesses their impact on the original work, explores the pros and cons of each approach, and considers how the translator's gender identity might influence the translation. Finally, it articulates general principles of poetic translation.