Мақалада Жамбыл облысы, Шу ауданында орналасқан Тасөткел су қоймасы мен Ақсу, Ақша көлдерінің гидрохимиялық және гидрологиялық жағдайларының зерттеу нәтижелері келтірілген. Аталған су айдындары өңірдің су ресурстарын сақтау, ауыл шаруашылығы қажеттіліктерін қамтамасыз ету және экожүйелік тұрақтылықты қолдау тұрғысынан маңызды рөл атқарады. Зерттеудің мақсаты – Жамбыл облысы Шу ауданындағы зерттелген үш су айдындарының гидрохимиялық көрсеткіштерін кешенді талдау және олардың гидрологиялық жағдайы мен су организмдері үшін жарамдылығын бағалау. Далалық зерттеулер мен сынамаларды іріктеу 2024 жылдың сәуір айында географиялық және маусымдық факторлар ескеріле отырып жүргізілді. Жүргізілген далалық жұмыстар кезінде су температурасы, рН, судағы еріген оттегі және оттегінің химиялық тұтынуы (ОХТ) анықталды. Зертханалық жағдайда судағы биогендік элементтер, органолептикалық қасиеттер мен минералдану деңгейі талданды. Су айдындарының қоректену ерекшеліктері мен географиялық орналасуына байланысты түсі, мөлдірлігі және жекелеген иондар мен биогендік элементтердің концентрациялары бойынша айырмашылықтар анықталды. Зерттеу нәтижелері судың тұщы және минералдану деңгейі төмен екенін көрсетті. Су сапасының негізгі көрсеткіштері балық шаруашылығына қойылатын талаптарға сәйкес келеді. Алынған мәліметтер тұрақты мониторинг пен су ресурстарын тиімді басқару үшін негіз бола алады.

This study investigated long-term changes in zoobenthos in Lake Balkhash using data from 1975 to 2024. Lake Balkhash provides a suitable system for this analysis. Its hydrological regime is subject to fluctuations due to the combined use of its water for hydropower and irrigation. A total of 66 zoobenthic taxa were recorded. Boxplot analysis revealed substantial temporal variability in taxonomic richness over the study period. CONISS clustering identified temporal differences in zoobenthic taxonomic composition and distinguished different community states over time. However, the results should be interpreted with caution due to changes in sampling effort and improvements in taxonomic resolution over time, which may have influenced observed patterns in taxonomic richness. Water-level data for Lake Balkhash (1975–2022), representing the longest complete hydrological record available, were analyzed to assess relationships between water-level dynamics and zoobenthic taxonomic richness across two hydrological periods (≤1999 and ≥2000). Spearman correlation revealed a positive relationship between water level and taxonomic richness, which was slightly stronger with a one-year lag. However, the low explained variance suggests that additional environmental factors also influenced taxonomic richness.

The accumulation of heavy metals in fish tissues is widely recognized as an indicator of aquatic environmental pollution, and the analysis of their content provides a basis for assessing ecological risk and the safety of aquatic food. The European eel (Anguilla anguilla) is a species frequently used as a bioindicator in environmental studies due to its wide geographic distribution, long life cycle, and high capacity for bioaccumulation of heavy metals in various tissues. The aim of this study was to assess the variation in the accumulation of heavy metals, i.e., mercury (Hg), lead (Pb), arsenic (As), and cadmium (Cd), in the tissues (muscle, liver, gonads, and gills) of European eels caught in two locations in Polish inland waters. The obtained results showed significant differences both in the concentration levels of individual elements and in their co-occurrence in the examined tissues. The statistical methods used, including correlation analysis, heat maps, and principal component analysis (PCA), allowed for a comprehensive assessment of the relationships between metals and the identification of factors differentiating the studied populations. The obtained results clearly indicate that fish residing in similar environments for long periods exhibit significant differences in heavy metal content in various fish tissues. Fish obtained from environments with potentially higher levels of heavy metal inputs, such as the Oder River EMU compared with the Vistula River EMU, showed higher levels of heavy metal accumulation in tissues. This study also found that the concentration of heavy metals tested did not exceed the safe standards for human fish consumption.

Введение. Заповедники охватывают около одной десятой площади страны. В некоторые из них вход ограничен, однако популярные объекты подвергаются интенсивному воздействию из-за нерегулируемого туризма, что негативно сказывается на экосистемах. Материалы и методы. В статье представлены результаты гидрохимических и токсикологических исследований основных озер ГНПП «Бурабай»: Киши Шабакты, Улкен Шабакты, Бурабай, Шортанды, Текеколь, Катарколь и Жукей, расположенные на территориях особо охраняемых Щучинско-Боровской курортной зоны, проведенных в весенне-зимний период 2024 г. Цель настоящей работы заключалась в оценке экологического состояния водоемов основных озер ГНПП «Бурабай» по гидрохимическим и токсикологическим показателям. Результаты и обсуждение. Обследованные водоемы имеют удовлетворительный газовый режим. Органические вещества в данных водных объектах распределены относительно равномерно и имеют показатели выше средних норм для прудовых рыбоводных хозяйств, что неразрывно связано с цветением озёр. Согласно полученным данным, концентрация тяжелых металлов по семи озерам за четыре сезона исследования, невысока. Такие элементы как цинк, никель, медь, свинец, кадмий, хром и марганец содержатся в воде в минимальном количестве, и не превышают стандарты качества для рыбохозяйственных водоемов. Выводы. Все изученные элементы распределяются по акватории водоема в целом равномерно и имеют определенную стабильность в показателях во всех исследуемых точках, где сезонная динамика не оказывает больших изменений в показателях исследуемых металлов.

Мақалада 2013-2023 жж. Іле-Балқаш бассейніне жататын 13 жергілікті маңызы бар су айдындарына жүргізілген зерттеу нәтижелері берілген. Зерттеу нысандары - Құркөл, Сарыкөл, Жидекөл, Құры-Сары, Дүпшінкөл, Құндызды, Деревянное, Қайнар, Октябрь, Жаңадәуір, Достық, Крестьянский, Ащыкөл көлдері. Сонымен бірге, алабұғалар отряды (Perciformes), алабұғалар тұқымдасына (Percidae) жататын балқаш алабұғасының (Perca schrenki Kessler, 1874) сипаттамасы, оның ішінде, балқаш алабұғасының бассейн бойынша таралуы, ертеректегі аулау көрсеткіші, қоректену ерекшеліктері, санының азаюы, оның себептері мен шектеуші факторлары, Халықаралық табиғат қорғау одағының (ХТҚО) Қызыл тізіміне және Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енуі жөнінде де мағұлматтар берілген. Мақалада сонымен қатар, зерттеу кезінде қолданылған аулау құралдарының сипаты және пайдаланған әдістемелер, ауланған орындардың картасы, суайдындардың ихтиофаунасы, ауланған балқаш алабұғасының ұзындық-салмақтық көрсеткіштері, көлдер бойынша балықтардың қоңдылығы (Фультон коэффициенті бойынша), кездесу жиілігі (пайызбен) көрсетілген және көлдердің әкімшілік аудандар бойынша орналасу мәліметі келтірілген. Зерттеу нәтижелері бойынша басқа көлдерге қарағанда балқаш алабұғасының саны Ащыкөл және Дүпшінкөл көлдерінде жоғары екені анықталды, Фультон бойынша қоңдылығында барлық көлдерде алабұғаның қоңдылығының орташа көрсеткіштері төмен емес және көлдер арасында айырмашылық болмағанын көрсетеді.

Бұл мақалада Қапшағай су қоймасын мекендейтін қаракөз (Rutilus caspicus) балығының морфологиялық талдауы берілген. Талдауда жалпы саны 25 дана қаракөз өлшенген, оның ішінде, 16 меристикалық және 23 пластикалық белгілері алынған. Морфологиялық өлшемдері алынған балықтардың жастық құрамы 3-6 жас аралығындағы дарақтар болды. Олардың дене ұзындығы мен салмағы, жыныстық айырмашылықтары, сондай-ақ, бұрынғы ғалымдардың жүргізген зерттеулермен салыстырмалы сипаттамасы берілді. Алынған барлық морфометриялық көрсеткіштер статистикалық өңдеуден өткізілді. Нәтижесінде дарақтардың орташа мәндері, орташа сызықтық ауытқулары, орташа квадраттық ауытқулары, вариация коэффициенттері және қоңдылық коэффициенттері есептелді. Алынған деректер негізгі компоненттер анализі (PCA) арқылы талданды. Мақалада берілген зерттеу жұмыстары жалпыға ортақ ихтиологиялық әдістемелер негізінде жүргізілді және әдістемелерде аулауға қолданған құрма аулардың өлшемдері мен құрал-жабдықтардың сипаттамалары берілді. Жүргізілген талдау нәтижесінде Қапшағай су қоймасындағы қаракөздің денелерінің ұзындық-салмақтық көрсеткіштеріне қатысты пластикалық белгілерінде айтарлықтай айырмашылықтар анықталғанмаған. Ал меристикалық (сандық) сипаттамалар ішінде омыртқа саны мен желбезек тілшелерінің мөлшерінде шамалы өзгерістер байқалған. Зерттеу нәтижелері популяцияның морфологиялық тұрақтылығын дәлелдеп, Қапшағай су қоймасының қаракөз балығы үшін қолайлы орта екенін көрсетті.