Background: Poor adherence to antihypertensive therapy is a major barrier to effective blood pressure control, particularly in countries with a high burden of non-communicable diseases. In Kazakhstan, improving adherence is a key objective of the “Densaulyk” State Health Program (2020–2025). Objective: To assess medication adherence among patients with arterial hypertension in Kazakhstan and identify associated socio-demographic and clinical factors. Methods: A cross-sectional survey was conducted among outpatient hypertensive patients at a major urban medical center. Adherence was measured using the 8-item Morisky Medication Adherence Scale (MMAS-8). Socio-demographic characteristics, disease duration, and the number of prescribed medications were analyzed in relation to adherence levels. Results: Adherence was significantly associated with age, ethnicity, education, marital and financial status, disease duration, and treatment complexity. A notable share of participants demonstrated low to moderate adherence. The use of self-reported data may have introduced bias. Conclusions: Medication adherence in Kazakhstan is influenced by multiple interrelated factors. Targeted and culturally appropriate interventions—such as simplified regimens, digital tools, and broader access to subsidized drugs—are essential to improve long-term outcomes in hypertension management.

Кіріспе: Қазақстан Республикасында халықтың аурушаңдылығы мен өлім-жітімнің жалпы құрылымында қан айналым жүйесінің аурулары жетекші орын алады. Қан айналым жүйесі ауруларының ішінде жүрек ишемиялық ауруы, артериялық гипертензия, мидың тамырлық зақымдануы жиі кездеседі. Зерттеудің мақсаты: Қазақстан Республикасында 2015-2020 жылдар аралығында қан айналым жүйесі және оның ішінде жүректің ишемиялық ауруы мен артериялық гипертензиядан сырқаттылық және өлім-жітім көрсеткіштерінің динамикасын бағалау. Материалдар мен әдістері: қан айналым жүйесінің аурулары және оның ішінде жүректің ишемиялық ауруы мен артериялық гипертензиядан сырқаттылық және өлім-жітім көрсеткіштерінің динамикасын бағалауда ҚазақстанРеспубликасы халқының денсаулығы және денсаулық сақтау ұйымдарының қызметі туралы жыл сайынғы статистикалық жинақтар қолданылды. Нәтижелер: 2008-2018 жылдар аралығында қан айналым жүйесі ауруларының таралу деңгейі 100 мың тұрғынға шаққанда 1204,3-тен 2755,4 жағдайға дейін 2,5 есеге жуық өсті. Осы сырқаттың аурушаңдық және өлім-жітім көрсеткіші еліміздің әр өңірінде әр түрлі: 2019 жылы қан айналым жүйесі ауруларының ең жоғары өлім-жітім көрсеткіші 100 мың адамға шаққанда Қарағанды облысында 325,47 жағдай тіркелді, ал республика бойынша осы жылы – 163,14 жағдай, екінші орында Шығыс Қазақстан облысы (255,81жағдай), үшінші орында – Батыс-Қазақстан облысы (209,45 жағдай). Халықтың аурушаңдылығы (100 мың адамға шаққанда алғаш рет тіркелген сырқаттар саны) 2019 жылы қан айналым жүйесі аурулары Республикада 2811,7 жағдайды құраса, аймақтар бойынша алғашқы орында Алматы қаласы – 3758,3, екінші орында Шымкент қаласы 3418,6 және Шығыс Қазақстан облысы 3406,5, үшінші орында Ақмола облысы 3099,7 және Жамбыл облысында 3008,2 жағдай. Қан қысымының жоғарылауы бойынша 2019 жылы Республикадағы (орташа 2016,6 жағдай) ең жоғары көрсеткішті Ақмола облысы берді – 2858,5 жағдайды болса, миокард жіті инфаркті бойынша ең жоғары көрсеткіш – Шымкент қаласында 166,1 жағдай. Артериялық гипертензиямен өмірінде алғаш сырқаттану деңгейі еліміз бойынша 2015 жылдан 2020 жыл аралығында 1433,7 жағдайға дейін жоғарылауы байқалады. Сонымен қатар ЖИА, жіті миокард инфаркті, ми тамырларының аурулары сәйкесінше 2015 -2020 жылдары келесідей болды: 470,7-604,2; 65,9-127,6; 458,4-433,7; Қорытынды: Шетелдік және отандық ғалымдар жүргізген клиникалық зерттеулер адекватты терапия, позитивті мотивация және науқастың өз ауруын жеңудегі орасан зор еңбегі кезінде артериялық гипертензия науқастарының өмірлік болжамы мен өмір сүру жақсарту мүмкіндігін көрсетеді; алдын алуда үлкен рөл артериялық гипертензиясы бар науқастарды оқытудың терапевтік мектептеріне – «Артериялық гипертония мектептеріне» беріледі. Біздің елімізде артериялық гипертензияның жоғары таралуын және оның асқынулардың дамуындағы рөлін ескере отырып, артериялық гипертензиямен ауыратын науқастарға медициналық көмек көрсетуді, оның ішінде осы науқастарға ауруды басқару бағдарламасын енгізгеннен кейін, аурудың ерте кезеңдерінде анықтауды, дәрігерлердің қан айнылм жүйесі қаупінің дәрежесін дұрыс бағалауын және алдын алу шараларын уақтылы жүргізуді зерттеу үлкен маңызға ие. Introduction:In the general structure of morbidity and mortality of the population in the Republic of Kazakhstan, diseases of the circulatory system occupies a leading position. Among them, coronary heart disease, arterial hypertension, vascular lesions of the brain are more common. The purpose of the study: to assess the dynamics of morbidity...

Background Hypertension is a risk factor for cardiovascular disease and premature mortality worldwide. Effective management of this condition requires the integration of structured interventions, such as disease management programs, which have proven clinically significant in increasing treatment adherence and improving patient outcomes. Objective To evaluate the effectiveness of a disease management program in achieving target blood pressure in primary care. Materials and methods A retrospective random sampling method was used to include 200 medical cards (form 025/u) of patients with arterial hypertension registered for dispensary care in 4 city polyclinics of Astana, Kazakhstan, for 2023-2024. Patients were divided into two groups depending on whether they achieved the target BP level (<140/90 mmHg). Clinical and laboratory parameters, including age, lipid profile, glucose level, and systolic/diastolic BP, were analyzed. The completeness of the disease management program implementation was also assessed using a criterion scale. Results Of the total number of patients, 170 (85%) successfully achieved the target blood pressure level, and 30 (15%) did not. Individuals with uncontrolled arterial hypertension were characterized by a significantly higher mean age (71.17 ± 10.87 vs. 66.08 ± 10.14 years; p < 0.05) and elevated levels of low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C) (4.86 ± 1.75 vs. 3.53 ± 1.32 mmol/L; p < 0.05). Mean systolic and diastolic BP were also significantly higher in this group (142.83 ± 12.98/87.00 ± 5.63 mmHg vs 133.34 ± 12.41/82.43 ± 6.80 mmHg; p < 0.05). Full compliance with the Disease Management Program was associated with good clinical outcomes, with the group that achieved target blood pressure levels and fully complied with the program scoring significantly higher on the program implementation scores (8.2 ± 0.7 vs 5.6 ± 1.1; p < 0.001). Conclusion Full implementation of the disease management program significantly improves lipid profile and BP control in the primary care. The study also demonstrated the importance of regular follow-up, patient monitoring, and lifestyle interventions as key components of effective hypertension management. BJMS, Vol. 24 No. 04 October’25 Page : 1181-1188