Depremler sırasında meydana gelen yapı hasarlarının büyük bir bölümü, yumuşak kat düzensizliği gibi yapısal düzensizliklerden kaynaklanmaktadır. Deprem yükleri altında yumuşak kat düzensizliğine sahip yapıların dayanıklılığı önemli ölçüde azalarak yıkıcı hasarlara yol açmaktadır. Geçmiş depremlerden elde edilen bulgular, yumuşak kat düzensizliklerinin önlenmesine yönelik tasarım standartlarının geliştirilmesinin ve uygulanmasının kritik bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, zemin + 3 katlı konut tipi betonarme yapılar, zemin kat yüksekliği 3 m, 3.5 m, 4 m, 4.5 m ve 5 m olacak şekilde tasarlanmıştır. Diğer kat yükseklikleri ise tüm analizlerde sabit tutulmuş ve 3 m olarak belirlenmiştir. Analizler, SAP2000 sonlu elemanlar yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş ve doğrusal olmayan statik itme analizleri uygulanmıştır. Çalışma kapsamında, yapıların periyot değerleri, zemin kat ve tepe deplasmanları karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra, yapılarda oluşan plastik mafsallar incelenmiş, hasar bölgeleri belirlenmiş ve plastik mafsallar arasındaki farklılıklar detaylı bir şekilde kıyaslanmıştır. Sonuç olarak, zemin kat yüksekliğinin artışı, yapıların doğal titreşim periyotları, yatay deplasmanları ve hasar dağılımları üzerinde önemli bir etki yaratmıştır. Zemin kat yüksekliği arttıkça, yapıların deprem davranışında daha belirgin yatay yer değiştirmeler ve zemin kat kolonlarında daha fazla hasarların meydana geldiği gözlemlenmiştir.
15 April 2025 in Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi
Depreme dayanıklı bina tasarımı, yapısal hasarı ve can kaybını azaltmayı amaçlayan inşaat mühendisliğinin kritik bir alanıdır. Pasif kontrol sistemleri can kaybını ve yapısal hasarları önemli ölçüde azaltmaktadır. Ancak bu sistemlerin birlikte kullanımı üzerine yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada, betonarme binalarda kullanılan yapısal kontrol sistemleri incelenmiş ve farklı sistemlerin birlikte kullanılmasının deprem tepkileri üzerindeki etkileri karşılaştırılmıştır. 10 katlı bir betonarme bina için ankastre mesnetli, ankastre mesnet + viskoz sönümleyicili, sismik izolatörlü ve sismik izolatörlü + viskoz sönümleyicili sistemler modellenmiştir. Zaman tanım alanında doğrusal olmayan analizler, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne uygun olarak SAP2000 programında gerçekleştirilmiştir. Bulgular, sismik izolatörlerin ve viskoz sönümleyicilerin birlikte kullanımının kat deplasmanlarını önemli ölçüde azalttığını ortaya koymaktadır. Göreli kat deplasmanları dikkate alındığında, viskoz sönümleyicilerin ve sismik izolatörlerin birlikte kullanıldığı yapılarda, sadece viskoz sönümleyicili yapılara göre %30’dan fazla azalma gözlemlenmiştir. Sismik izolatör sisteminin kullanıldığı yapı sistemleri, kat ivme değerleri açısından viskoz sönümleyici kullanılan yapı sistemlerine kıyasla daha fazla azalma sağlamaktadır. Ayrıca, bu sistemlerin dikkate alınan tüm parametreler üzerinde tekil olarak da etkili olduğu görülmüştür.
15 July 2025 in Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi
Bu çalışmada kapalı ağır çıkma bulunan betonarme binalarda dış çerçeve düzensizliğinin yapısal sistemin sismik yükler altındaki davranışına etkileri incelenmiştir. Bu amaçla dış çerçeve bağlantılarının farklı olarak tasarlandığı ağır çıkma bulunan betonarme iki yapının zaman tanım alanında doğrusal olmayan analizleri gerçekleştirilmiştir. Nümerik analizlerde kuvvete dayalı fiber eleman yöntemi kullanılmış ve çözümler SeismoStruct programı ile elde edilmiştir. Deprem yüklemesi olarak Kahramanmaraş-Pazarcık (Mw=7.7) depreminin Türkoğlu istasyonunda ölçülen ivme kayıtları kullanılmıştır. Binaların deprem tepkilerinin karşılaştırmalarında tepe yerdeğiştirme, dönme, taban kesme kuvveti, taban devrilme momenti, göreli kat yerdeğiştirme, doğrusal hız ve ivme, açısal hız ve ivme değerleri dikkate alınmıştır. Ayrıca oluşturulan her iki modelde meydana gelen hasarlı kolon ve kiriş eleman sayıları belirlenen hasar sınır seviyelerine göre karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, ağır çıkma bulunan betonarme binalarda dış çerçeve sürekliliğinin olmaması binanın deprem davranışı açısından önemli derecede olumsuz etkilere sebep olduğu belirlenmiştir.