We assessed true bugs among aboveground and soil inhabitants of four different biocoenoses of pine forests representing the intrazone flora and fauna areas of the Kazakh Upland. True bugs were collected from litter according to the methods of soil zoological studies. The results of a comparative analysis of the similarities and differences of the dominant and ecological structures of Heteroptera complexes of aboriginal and derived forest types are presented. Fourteen species and subspecies of three families were listed for the Central Kazakhstan region for the first time. The species Eremocoris podagricus was not previously registered for the territory of Kazakhstan. Fifteen species (50%) were true aboveground inhabitants or live on grass, whereas other species use soil surfaces and ground litter as temporary habitats. Drymus brunneus and Eremocoris fenestratus play a key role in the structure and function of the true bug assemblages in the studied biotopes. The ecological success of typical forest and boreal inhabitants in biotopes of arid regions is explained by the relict nature of forests and ancient connections with the taiga zone of Western Siberia and the mountain forests of the Urals and Altai.

We assessed true bugs among above-groundand and soil inhabitants of four different biocoenosis of pine forests representing the intra-zone areas of flora and fauna of the Kazakh upland. 15 species of three families were listed for the Central Kazakhstan region for the first time. Species Eremocoris podagricus was not registered for the territory of Kazakhstan earlier. Fifteen species (50 %) were true above-ground inhabitants or ones living on grasses, whereas other species use soil surface and ground litter as temporary habitats. Drymus brunneus and Eremocoris fenestratus play a key role in the structure and function of the true bugs assemblages in the in biotopes studied. The ecological success of typically forest and boreal inhabitants in biotopes of arid region is explained by relict nature of forests and ancient connections with the taiga zone of Western Siberia and mountain forests of the Urals and Altai. The results of a comparative analysis of the similarities and differences of the dominant and ecological structures of Heteroptera complexes of aboriginal studied forests and derived type of forest are presented.

The paper presents the results of experimental studies on the developed bone degreasing stand. The object of the study is the production of valuable components from organic raw materials. Fractions of cattle crushed to the size of 2.5 mm, 5.2 mm and 10.5 mm were used to identify the effective mode of operation of an electrohydroimpulse installation. Physical and chemical methods of fat extraction are currently not relevant from the point of view of economy, due to environmental damage and labor intensity. In this regard, new effective methods of extracting fat from bone mass are needed. Therefore, the proposed method of extracting fat by spark discharge is an actual and alternative method for today. During the study, an acceptable temperature regime for fat production was obtained. Next, a laboratory stand was assembled, with which you can degrease the bone mass without changing the properties of fat. Experimental studies show that with an increase in the capacity of the capacitor bank in energy storage devices and the length of the discharge gap, the bone degreasing process becomes more efficient. During the study, it was found that at a liquid temperature of 38 °C and a pulse voltage of 25 kV on a switching device of an electrohydroimpulse installation, the degree of fat extraction increases without destroying the morphological structure of bone mass. Using the hexane extraction reaction, we determined the efficiency of fat extraction at a temperature of 38 °C, at which the fat mass from the bones is effectively broken down, and using the UV-1800 spectrophotometer, we determined the amount of protein in the bones before and after treatment. The study also showed that with a capacitor bank capacity of 0.5 uF, crushed to a fraction of 10.5 mm of pelvic bone, the separated fat is 18.7 %, and with constant grinding of the capacitor bank to a fraction of 2.5 mm – 19.4 %

Мақала Г.Т. Қартбаева, Қ.С. Балапанова, Қ.Қ. Тұмарбаевамен әзірленген 7- сыныптың «Биология» электронды оқулығын оқу үрдісінде қолданудың тиімділігін зерделеуге арналған. Зерттеудің өзектілігі оқу үдерісін жедел цифрландырумен, биологияны оқытудың көрнекілігі мен интерактивтілігін арттыру қажеттілігімен, сонымен қатар оқытуды дараландырудың тиімді шешімдерін іздеумен байланысты. Мақаланың мақсаты – TopIQ платформасындағы электронды оқулықтың білім алушылардың білім беру нәтижелеріне, олардың оқу процесіне қатысуына және функционалдық сауаттылығын қалыптастыруға әсерін талдау. Қойылған мақсатқа жету үшін зерттеу әдістері қолданылды: сауалнамалар, салыстырмалы талдаулар, сынақтар және бақылаулар. Зерттеу барысында цифрлық форматтың артықшылықтары анықталды, оның ішінде қолданудың қарапайымдылығы, білім беру мазмұнының қолжетімділігі, интерактивті тапсырмалар және оқушыларға биологиялық үрдісті модельдеуге мүмкіндік беретін виртуалды зертханалық жұмыстар. Авторлар электронды оқулықтарды одан әрі жетілдіру, оның ішінде интерактивті мүмкіндіктерді кеңейту, мазмұнды мектеп оқушыларының жеке білім беру қажеттіліктеріне бейімдеу, пәнаралық байланысты нығайту бойынша ұсыныстарын ұсынады. Биологиялық пәндерді тереңдетіп оқытуға бағытталған жаңа цифрлық құралдарды әзірлеуге ерекше көңіл бөлінеді. Мақалада мектептегі білім беруді жаңғыртуда цифрлық технологиялардың маңыздылығы мен биологиялық білім беру сапасын арттыру үшін оларды дәстүрлі оқыту әдістеріне кіріктіру қажеттігі айтылады.

The article presents an evaluation of the performance of a ground-source heat pump system designed to maintain a specific temperature regime within a biogas bioreactor. The novelty and distinctive feature of the installation lie in its use of renewable thermal energy sources. For the first time, a system with an external ground-source heat pump circuit consisting of four boreholes with copper U-shaped tubes through which the coolant circulates has been developed. The system's design, operating principle, and technical specifications are described. An assessment of the thermal energy output, accounting for the efficiency characteristic of the external circuit of a ground-source heat pump is shown.