The extracellular matrix is a structure composed of many molecules, including fibrillar (types I, II, III, V, XI, XXIV, XXVII) and non-fibrillar collagens (mainly basement membrane collagens: types IV, VIII, X), non-collagenous glycoproteins (elastin, laminin, fibronectin, thrombospondin, tenascin, osteopontin, osteonectin, entactin, periostin) embedded in a gel of negatively charged water-retaining glycosaminoglycans (GAGs) such as non-sulfated hyaluronic acid (HA) and sulfated GAGs which are linked to a core protein to form proteoglycans (PGs). This highly dynamic molecular network provides critical biochemical and biomechanical cues that mediate the cell–cell and cell–matrix interactions, influence cell growth, migration and differentiation and serve as a reservoir of cytokines and growth factors’ action. The breakdown of normal ECM and its replacement with tumor ECM modulate the tumor microenvironment (TME) composition and is an essential part of tumorigenesis and metastasis, acting as key driver for malignant progression. Abnormal ECM also deregulate behavior of stromal cells as well as facilitating tumor-associated angiogenesis and inflammation. Thus, the tumor matrix modulates each of the classically defined hallmarks of cancer promoting the growth, survival and invasion of the cancer. Moreover, various ECM-derived components modulate the immune response affecting T cells, tumor-associated macrophages (TAM), dendritic cells and cancer-associated fibroblasts (CAF). This review article considers the role that extracellular matrix play in breast cancer. Determining the detailed connections between the ECM and cellular processes has helped to identify novel disease markers and therapeutic targets.

Glikozoaminoglikany (glycosaminoglycans – GAGs) są grupą heteropolisacharydów, w której skład wchodzą: siarczany chondroityny, siarczany dermatanu, siarczany heparanu, heparyny, siarczany keratanu oraz kwas hialuronowy. GAGs zbudowane są z ujemnie naładowanych łańcuchów polisacharydowych, złożonych z powtarzających się jednostek disacharydowych, do których należą reszty N-acetylowanej heksozoaminy – D-glukozoaminy lub D-galaktozoaminy – albo N-siarczanowanej D-glukozoaminy oraz reszty kwasu heksuronowego – D-glukuronowego lub L-iduronowego – albo galaktozy. Wszystkie GAGs, z wyjątkiem kwasu hialuronowego, posiadają grupę siarczanową oraz tworzą, po przyłączeniu do białek rdzeniowych, proteoglikany (proteoglycans – PGs). GAGs pełnią wiele ważnych biologicznych funkcji, determinujących funkcje PGs. Te ostatnie są obecne we wszystkich rodzajach tkanek, uczestniczą w procesach migracji, proliferacji i różnicowania komórek. Występują głównie w macierzy pozakomórkowej (extracellular matrix – ECM), biorąc udział w organizacji ECM, kształtując jej strukturę i właściwości mechaniczne. Pełnią istotną rolę w utrzymaniu homeostazy, a także wywierają wpływ na szereg procesów metabolicznych, takich jak mineralizacja kości i krzepnięcie krwi. PGs (ze względu na silnie ujemny ładunek łańcuchów glikanowych) biorą udział w selektywnej przepuszczalności błon komórkowych. Składniki ECM, w tym GAGs, odgrywają rolę strukturalno-czynnościową podczas gojenia się uszkodzeń tkankowych. Regulują proces gojenia poprzez stanowienie rezerwuaru i modulatora dla cytokin i czynników wzrostu oraz pełnią funkcje strukturalne poprzez wypełnianie ubytków tkankowych podczas procesu naprawczego.

Gojenie się ran to proces dynamiczny, którego celem jest przywrócenie homeostazy oraz funkcjonalności uszkodzonej tkanki. To wysoce złożony, wieloetapowy proces, którego zaburzenie prowadzi do powikłań i problemów zdrowotnych osoby poszkodowanej. Omawiany proces przebiega w ustroju ludzkim dwiema drogami. Pierwszą z nich jest ziarninowanie, drugą rychłozrost. Niezależnie od sposobu gojenia się rany, poszczególne fazy tego procesu wzajemnie nachodzą na siebie, gdzie przed zakończeniem fazy poprzedniej rozpoczyna się następna. Rozgraniczenie poszczególnych faz ma charakter czysto praktyczny. Wyróżnia się cztery fazy gojenia: fazę hemostazy, fazę zapalenia, fazę proliferacyjną – inaczej fazę replikacji i syntezy – oraz fazę remodelingu. Proces gojenia się ran jest procesem naturalnie zachodzącym w organizmie, długotrwałym i złożonym, który zachodzi w przypadku zranienia. Nieprawidłowy przebieg gojenia może skutkować wystąpieniem ran przewlekłych, martwic czy nadmiernego bliznowacenia. Wspomaganiem tego naturalnie zachodzącego w organizmie procesu jest leczenie ran. W przypadkach wymagających takiego wsparcia stosuje się opatrunki, które są elementem niezbędnym, mającym zastosowanie w ochronie zdrowia. Idealny opatrunek powinien: tworzyć barierę przed czynnikami zewnętrznymi, utrzymywać odpowiednie środowisko w łożysku rany (odpowiednia temperatura, wysoka wilgotność, lekko kwaśne pH, umożliwienie wymiany gazowej), absorbować nadmiar krwi oraz wysięku, utrzymywać ranę w czystości – oczyszczać z tkanki martwiczej i toksyn – nie przywierać do rany, aby uniknąć jej uszkodzenia w trakcie wymiany opatrunku, nie wykazywać działania uczulającego, a także drażniącego.

Otyłość to przewlekła choroba, stanowiąca globalny problem i poważne wyzwanie dla zdrowia publicznego. W jej przebiegu dochodzi do nadmiernego nagromadzenia się tkanki tłuszczowej w organizmie, co prowadzi nie tylko do wzrostu ryzyka wystąpienia powikłań zdrowotnych, lecz także negatywnie wpływa na jakość życia. Komórki tłuszczowe – adipocyty – są odpowiedzialne za biosyntezę i uwalnianie adipokin, do których należą m.in. leptyna, wisfatyna, chemeryna oraz omentyna-1. Są to aktywne substancje biologiczne, mogące wykazywać właściwości prozapalne lub przeciwzapalne. Zaburzenie równowagi pomiędzy adipokinami prozapalnymi i adipokinami przeciwzapalnymi może prowadzić do rozwoju zaburzeń metabolicznych. Wspomniane właściwości adipokin sprawiają, że możliwe jest ich potencjalne wykorzystanie jako czynników diagnostycznych oraz terapeutycznych w przebiegu otyłości, a także towarzyszących jej zaburzeń, takich jak insulinooporność, cukrzyca typu 2 czy powikłania kardiometaboliczne. Pomimo znacznego postępu w poznaniu roli, jaką odgrywają omówione adipokiny, konieczne są dalsze badania, których wyniki umożliwią precyzyjne omówienie mechanizmów ich działania oraz określą ścisłe zależności ich stężeń w osoczu od stanu choroby.

Background/Objectives: Burn wounds are complex injuries associated with extensive inflammation, extracellular matrix (ECM) damage, and a high risk of impaired tissue remodeling and scarring. Modern wound dressings are expected not only to protect the wound bed but also to actively support the healing process. Biodegradable polymer-based nonwoven dressings incorporating natural bioactive compounds, such as propolis, may favorably influence wound repair. The aim of this study was to evaluate the effect of propolis-containing biodegradable, nonwoven poly(lactide-co-glycolide) (PLGA) dressings on the dynamics of dermatan sulfate and chondroitin sulfate content during burn-wound healing. Methods: The present study investigated temporal alterations in sulfated glycosaminoglycans (GAGs), including dermatan and chondroitin sulfates, during the healing of experimentally induced burn wounds in white domestic pigs treated with biodegradable, nonwoven poly(lactide-co-glycolide) (PLGA) dressings containing 5 wt% or 10 wt% of propolis. Control tissue samples were obtained from wounds treated with physiological saline or nonwoven PLGA dressings without propolis. Quantitative analysis of GAG content was performed on days 0, 3, 5, 10, 15, and 21 of the healing process using enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA). Statistical differences between groups were assessed by one-way multivariate analysis of variance (MANOVA) followed by Tukey’s post hoc test. Results: Propolis-containing biodegradable nonwoven PLGA dressings significantly increased dermatan sulfate and chondroitin sulfate content in the burn wound bed compared to control treatments. The effect was observed at multiple time points and was more pronounced for dressings containing 10 wt% of propolis than for those containing 5 wt%. Conclusions: Biodegradable nonwoven PLGA dressings incorporating propolis modulate glycosaminoglycan dynamics during burn-wound healing, indicating enhanced extracellular matrix remodeling and supporting their potential use as bioactive burn wound dressings.

Free radical formation in two diuretics: indapamide and torasemide was examined during UV irradiation and storage at higher temperatures using X-band (9.3 GHz) electron paramagnetic resonance spectroscopy (EPR). The aim of this study was to investigate the possibility of storing indapamide and torasemide under UV irradiation and at higher temperatures, which may occur during exposure to light. The diuretic samples were exposed to UVA irradiation for 15, 30 and 45 minutes, and stored at temperatures of 40 degrees C and 50 degrees C by 30 minutes. The EPR spectra were analyzed to determine the amplitudes (A), linewidths (Delta B-pp), and integral intensities (I) and g factors. The concentrations of free radical (N) in the diuretic samples were also determined. The influence of microwave power on amplitudes, linewidths and the asymmetry parameter were evaluated. The result showed that the tested indapamide and torasemide samples exhibited high free radical concentrations in the range of 10(18)-10(19) spin/g after UV irradiation and heat treatment. Therefore, due to the significant free radical formation indapamide and torasemide should not be stored under UV light and at temperatures of 40 degrees C and 50 degrees C. The complex character of free radical systems in the diuretic samples was proved as evidenced by the changes of the asymmetry parameters of the EPR lines with increasing microwave power. Fast spin-lattice relaxation processes were observed in all tested diuretic samples, regardless of the storage conditions. Electron paramagnetic resonance spectroscopy is proposed as a useful method in pharmacy to determine the appropriate storage conditions for diuretics.