This study was carried out to determine the relationships between green leadership perceived by hotel employees and environmental commitment, environmental awareness, and employees’ green behavior. In contrast to previous research in the literature, this study also examines the moderating role of generation in these relationships. The study was carried with employees of five-star hotel in Turkey. The data were analyzed with IBM SPSS AMOS 22 programs and significant effects between certain variables were detected. In addition, the research results indicate that generation has a moderating role in the relationships between green leadership, environmental awareness, and environmental commitment. As a result of the evaluation, a number of theoretical and practical contributions are presented for academicians working in the literature, sector representatives, and hotel business managers.

Modern bilgi çağında, internet artık insanların temel ihtiyaçları arasında gösterilebilmektedir. İnsanlar tüketim tercihlerini ve kararlarını internet üzerinden verebilmekteler ve internet ortamında yer alan işletmeleri tercih etmektedirler. Turizm sektöründeki işletmeler de bu değişim sürecinin bilincine vararak, internet üzerinden tüketicilerine ulaşmaya çalışmaktadırlar. Bu araştırmanın konusunu turizm işletmelerinin temel yapı taşlarından birisi olan konaklama işletmelerinin internet kullanımı oluşturmaktadır. Bu bağlamda Türkiye’deki konaklama işletmelerinin web sitelerinin boyutlarının ve bileşenlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler bilgisayara kaydedilerek bir veri seti oluşturulmuştur. İlgili veri seti sosyal bilimler çalışmalarında yaygın bir biçimde kullanılan Statistical Package for the Social Science (SPSS 17.0) istatistikî veri programında analize tabi tutulmuştur. Araştırmada turizm işletme belgesine sahip beş yıldızlı otel işletmelerinin web sitelerine ilişkin elde edilen veriler yüzde ve frekans değerleriyle analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler neticesinde turizm işletme belgeli konaklama işletmelerinin büyük çoğunluğunun Akdeniz (%51,8), Marmara (%17,7) ve Ege (%19) bölgesinde faaliyet gösterdiği ve araştırmaya dâhil edilen konaklama işletmelerinin genelinin (%95,2) kendisine ait bir web sitesine sahip olduğu belirlenmiştir. Bulgulara göre, Türkiye’deki konaklama işletmelerinin web sitelerinde ağırlıklı olarak işletmelerin iletişim ve konum bilgilerine yer verilmesine rağmen, tüketici dileklerine, isteklerine ve önerilerine yönelik misafir ilişkileri ve benzeri değişkenlere yeterince yer verilmediği tespit edilmiştir.

Son yıllarda yeni keşfedilen destinasyonların sayılarının artması ve mevcut destinasyonlarda yürütülen geliştirici çalışmalar turizm sektörüne yeni ürünler ve hizmetler sunmakla kalmayıp aynı zamanda ilgili akademik alınyazına da kavramsal ve içeriksel anlamda katkılar sunmaktadır. Bu çalışmada da Türki-ye’de destinasyon alanında yapılmış akademik çalışmaların süreç içerisindeki gelişimlerinin incelenmesi ve alan yazına katkı sunmak amacıyla ilgili konu başlığında yayınlanmış lisansüstü tezlerin bibliyomet-rik analizlerinin yapılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı’nda (YÖKTEZ) 1996-15 Ocak 2020 tarihleri arasında “destinasyon” konu başlığında yayınlanmış lisansüstü tezler (844 adet) bibliyometrik olarak analiz edilmiştir. Bilimsel araş-tırmalarda bibliyometrik analiz; belirli bir alanda, belirli bir dönemde ve belirli bir bölgede kişiler ya da kurumlar tarafından üretilmiş yayınların ve bu yayınlar arasındaki ilişkilerin sayısal olarak incelenmesi-ne dayanmaktadır. Yapılan analizler neticesinde; YÖKTEZ’de yer alan “destinasyon” konulu lisansüstü tezlerin en çok 2019 yılında (%23), yüksek lisans düzeyinde (%72), turizm konu başlığında (%61), pro-fesör unvanı taşıyan danışmanlar eşliğinde (%37), Gazi (%9) ve Akdeniz (%8) üniversitelerinde, sosyal bilimler enstitülerinde (%89), turizm işletmeciliği anabilim dalında (%60), Türkçe dilinde (%94), 101-200 sayfa aralığında (%64), nicel yöntemlerle (%59), geleneksel anket tekniği kullanılarak (%57), 301 ve üzeri örneklem hacmine uygulanarak (%49) ve 101-150 kaynakla (%26) hazırlandıkları tespit edilmiştir.

Modern bilgi çağı ve pazarlama anlayışında meydana gelen gelişmeler insanları, hayatın her alanında bilgi ve iletişim teknolojilerini, akıllı ürünleri, mobil uygulamaları, web sitelerini, sosyal medya, vb. araçları kullanmaya yöneltmektedir. Benzer şekilde turistlerin hızla artan turistik bilgi arayışları ve turizm pazarlarında yaşanan yoğun rekabet, destinasyon pazarlamacılarını, maliyet avantajı sağlamak, güncel ve sürekli bilgi sunulabilmek, geniş kitlelere erişim imkânı sağlamak gibi çeşitli nedenlerden ötürü ilgili araçlardan yararlanmak durumunda bırakmaktadır. Bu araçlardan web siteleri ise sağladıkları avantajlar ile turistlerin ve destinasyon pazarlamacılarının gereksinimlerini karşılamada öne çıkmaktadırlar. Bu çalışmada da Türkiye turizminin önemli bileşenlerinden Akdeniz Bölgesi destinasyonlarının (8 il ve 103 ilçe) web sitelerinin belirli kriterler çerçevesinde değerlendirilmesi ve mevcut durumun ortaya konması amaçlanmaktadır. Web sitesi bileşenlerini ve özelliklerini betimlemek üzere nitel araştırma yöntemlerinden biri olan içerik analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde; Akdeniz Bölgesi destinasyonlarının %91’inin kendilerine ait bir web sitelerinin olmadığı ve bağlı bulundukları valilik, belediye ve il kültür turizm müdürlüklerinde de detaylı bilgilerinin bulunmadığı belirlenmiştir. Web sitesine sahip olan destinasyonların ise web sitelerinin değerlendirildiği bileşenler ve özellikler bağlamında yetersiz oldukları sonucuna ulaşılmıştır.

Destinasyonlar arası rekabet avantajı sağlamada turistlerin hatırlanabilir deneyimleri en az destinasyonların sundukları turistik çekicilikleri, hizmet kalitesi ve eşsizlikleri kadar önemli bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Çünkü turistlerin destinasyonlara yönelik önceki seyahatleri ile ilgili olumlu veya olumsuz hatıraları sonraki destinasyon ve seyahat tercihlerine doğrudan etki etmektedir. Bu kapsamda çalışmada Side destinasyonunu Mayıs-Eylül 2019 döneminde ziyaret eden yerli turistlerin seyahat niyetlerine destinasyon hatırlanabilir deneyim boyutlarının etkilerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda hazırlanan 500 anket formu yerli turistlere yüz yüze iletişim kurularak ulaştırılmıştır. Anketlerden elde edilen veriler (456 anket) SPSS programında analize tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda yerli turistlerin önceki seyahat deneyimlerinden çok yüksek düzeyde etkilendikleri (%75) ve Side destinasyonuna tekrar seyahat etme niyetinde oldukları (%83) belirlenmiştir. Yerli turistlerin destinasyon hatırlanabilir deneyimlerinin hedonizm, yenilik, bilgi, anlamlılık, katılım, yerel kültür ve ferahlık boyutlarından oluştukları sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca tüm destinasyon hatırlanabilir deneyim boyutlarının turistlerin destinasyon tekrar seyahat niyetlerini yüksek ve olumlu düzeyde etkilediği sonucuna da ulaşılmıştır.

Çalışmada, Türkiye’nin en çok turistik tüketici alan altıncı destinasyonu Kapadokya bölgesini ziyaret eden turistik tüketicilerin satın alma öncesi beklentilerinin, satın alma sonrası değerlendirmelerinin, genel memnuniyet düzeylerinin ve destinasyonu tekrar ziyaret etme niyetlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma analizleri neticesinde destinasyonda turistik tüketicilerin satın alma öncesi beklentilerinin ve satın alma sonrası değerlendirmelerinin; konaklama ve yiyecek hizmetleri, ulaşım hizmetleri, genel korunmuşluk ve temizlik, turistik aktiviteler ve çekicilikler, misafirperverlik düzeyi ve genel turistik fiyat düzeyi boyutları kapsamında oluştuğu belirlenmiştir. Ayrıca turistik tüketicilerin genel memnuniyet düzeyleri ile destinasyonu tekrar ziyaret niyetleri arasında da yüksek düzeyde bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Buna göre destinasyonda turistik tüketicilerin memnuniyet düzeyleri arttıkça destinasyonu tekrar ziyaret niyetleri artarken, destinasyondan memnuniyet düzeyleri azaldıkça destinasyonu tekrar ziyaret niyetleri de azalmaktadır.