Zhumabike Bakeshova

Zhumabike Bakeshova

Auto-generated profile, based on publicly available information

Zhumabike Bakeshova

L.N. Gumilyov Eurasian National University, Astana, Kazakhstan

Research Focus & Metrics

Academic Career Length

9Years (2018-Present)

(Calculated once Scilit publication data is synced: current year − year of first publication + 1)

Representative Publications

View All Publications
20 June 2024 in Eurasian Journal of Ecology
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
LALyailya Akbayeva
Lyailya Akbayeva
ZBZhumabike Bakeshova
Zhumabike Bakeshova
AAAbzhalelov Akhan
Abzhalelov Akhan
MNMamytova S Nurgul
Mamytova S Nurgul
DYDinara Yevneyeva
Dinara Yevneyeva
ATAbay Tazhen
Abay Tazhen
Self-purification in surface waters involves many components of the aquatic ecosystem, among which aquatic microorganisms play an important role, which perform the function of primary oxidation or reduction of pollutants entering the reservoir. However, a number of chemicals that pollute lakes and rivers inhibit the activity of bacterioplankton. This leads to the fact that the ability of the reservoir to self-cleaning is sharply violated and its degradation occurs. The activity of the process of destruction of organic substances can be judged by the oxygen parameters in the water of rivers and lakes. The purpose of this work was to study the effect of general chemical pollution of substances in natural water bodies on the ability of self-purification due to microorganisms.To assess the ability of water bodies to self-purify, the R/BOD ratio was used. The functional activity of microorganisms in the samples was assessed by their ability to reduce the ratio of dissolved oxygen on the first day R1/BOD1 and on the fifth day R5/BOD5 in the presence of test pollutants: gasoline, surfactant and antibiotic.It was shown that the decrease in the self-cleaning ability of natural waters under the influence of various pollutants from bioorganic pollution both in the river and in the lake is of a general nature. In a comparative study of the degree of suppression of heterotrophic destruction in lake and river water for gasoline, Fairy detergent and antibiotic Ospamox 250 mg, the latter most sharply reduces the ability of water bodies to bioorganic destruction at a dilution of 1:999, and at a dilution of 1:99 completely destroys it.The second most inhibiting natural water self-purification agent is Fairy detergent. When diluted 1:9 and 1:99 Fairy reduces self-cleaning ability to zero on the fifth day.Gasoline is capable of suppressing self-purification only in relatively large quantities: 1:9 in relation to water.Key words: self-purification, bacterioplankton, dissolved oxygen, BOD, surfactant.

26 March 2025 in Geography and water resources
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
NGNAO «Eurasian National University named after L. N. Gumilev»
NAO «Eurasian National University named after L. N. Gumilev»
LALyailya Akbayeva
Lyailya Akbayeva
ZBZh. U. Bakeshova
Zh. U. Bakeshova
ATA. N. Tazhen
A. N. Tazhen
AAAbzhalelov Akhan
Abzhalelov Akhan
ДЕДинара Евнеева
Динара Евнеева
Hydrochemical, bacteriological, and parasitological parameters were studied in Big Taldykol and Zhaltyrkol lakes: pH, suspended solids, oxygen conditions (dissolved oxygen, BOD5, COD); mineralization (dry residue, chlorides, sulfates, total hardness, total alkalinity); biogenic substances (phosphates, ammonium nitrogen, nitrites, nitrates, boron); metals (iron, copper, chromium, nickel, zinc, manganese, molybdenum); organic substances (fluorides, synthetic surfactants, oil products). According to the results of hydrochemical analyses Big Taldykol Lake belongs to the sixth class of water quality, where high value of COD 42.8 mg O2/l, suspended solids - 46.0 mg/l, total iron 0.83 mg/l were observed. In Lake Zhaltyrkol suspended solids were 18.62 mg/l, so Lake Zhaltyrkol also belongs to the sixth class of water quality. According to other indicators in the lakes there is no toxicological hazard. The excess of a number of components may be related to the natural xenobiotic profile of the environment. According to the results of bacteriological studies, the content of lactose-positive Escherichia coli and coliphages did not exceed permissible levels. According to the results of parasitological studies, no viable eggs of ascarids, vlagoslav, toxocaria, fasciola, oncospheres of tennidae, or cysts of pathogenic intestinal protozoa were found in the water of the lakes. A large number of infusoria, rotifers, and gastrotrichia, along with the dominance of diatom algae, indicate eutrophication of the water body and a high risk of water blooms.

30 June 2026 in Journal of Ecology and Sustainability
Verified
Journal Article
Open access
ЛАЛяйля Акбаева
Ляйля Акбаева
РШРаушан Шайхиева
Раушан Шайхиева
ЖБЖумабике Бакешова
Жумабике Бакешова
ИКИлес Киянбеков
Илес Киянбеков
ЕТЕрдаулет Тулегенов
Ердаулет Тулегенов
Мақалада авторлар Қазақстан Республикасының ауылшаруашылығында су қорлары тапшылығының күшеюі жағдайында су пайдаланудың экономикалық және физиологиялық тиімділігіне кешенді бағалау жүргізген. Зерттеудің өзектілігі елдің аграрлық секторының суармалы егіншілікке жоғары тәуелділігімен, су қорларының едәуір бөлігінің трансшекаралық сипатымен және өңірлерде суды пайдалану өнімділігінің әлі де төмен деңгейде сақталуымен негізделеді. Жұмыстың мақсаты – Қазақстанның бірқатар облыстарында кейбір ауылшаруашылығы дақылдары үшін су пайдаланудың тиімділігін бағалау және су қорларын ұтымды пайдалануды арттыру бағыттарын айқындау. Зерттеу әдістемесі су пайдалану тиімділігінің көрсеткішін (СПТ) есептеуге негізделген. Бұл көрсеткіш бір текше метр суға шаққанда теңге және АҚШ долларымен көрсетіліп, ауылшаруашылығы өндірісінің құрылымын ескере отырып есептеледі. Талдау нәтижелері су пайдалану тиімділігі көрсеткіштерінің (СПТ) өңіраралық тұрғыда айтарлықтай айырмашылықтарын, сонымен қатар әр түрлі ауылшаруашылығы дақылдары арасындағы СПТ деңгейінің үлкен алшақтығын көрсетті. СПТ –ның ең жоғары мәндері көкөніс дақылдарына, картопқа сонымен қатар, көпжылдық екпелерге тән, әсіресе оңтүстік және оңтүстік-шығыс өңірлерде. Аталған өңірлерде дамыған ирригациялық инфрақұрылым мен ауылшаруашылығы өнімдерінің жоғары нарықтық құны үйлесім табады. Сонымен бірге, дәнді дақылдар пайдаланылған судың бірлігіне шаққанда салыстырмалы түрде төмен экономикалық қайтарым көрсетеді, әсіресе тәлімдік (богарлы) егіншілік басым өңірлерде. Зерттеудің практикалық маңызы алынған нәтижелерді өңірлік ерекшеліктерге негізделген су үнемдеу саясатын әзірлеуде, ауылшаруашылығы өндірісінің құрылымын оңтайландыруда және ТДМ-ның 6.4.1 индикаторына қол жеткізуді мониторингтеуде пайдалануға болатындығында. Тұрақты даму жағдайында экономикалық су қайтарымын арттыруға және су жүктемесін азайтуға бағытталған су қорларын басқарудың сараланған моделіне көшу қажеттілігі туралы қорытынды жасалды.

1 December 2023 in Eurasian Journal of Ecology
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
YPY. Pangaliyev
Y. Pangaliyev
LALyailya Akbayeva
Lyailya Akbayeva
EAE. Atasoy
E. Atasoy
MNMamytova S Nurgul
Mamytova S Nurgul
NKN. Kobetayeva
N. Kobetayeva
ZBZh. Bakeshova
Zh. Bakeshova
В работе дан общий обзор озер Карагандинской области по главным гидрологическим характеристикам. Также был проведен сравнительный анализ ряда морфометрических показателей средних и малых озер области в 1968 году и 2020 году. За истекший период суммарная площадь малых озер (1 до 2 км2) практически не изменилась, однако часть озер в 1968 году была пересохшая, поэтому общий объем воды, заключенный в этой группе с 1968 года, вырос на 19.7%. В средних и более крупных озерах (площадью от 4 до 20 км2) наблюдается достоверное изменение суммарной площади и объема воды: увеличение площади на 4.12 % и увеличение объема на 12.6 %. В самых крупных озерах области (более 20 км2) при увеличении площади озер на 6.5% объем общий воды увеличился на 53%. Таким образом, несмотря на общее увеличение среднегодовой температуры и изменения режима осадков в области, площади водоемов и объем суммарной водной массы увеличились, при этом динамика показателей зависит от конкретной площади водоема. Наиболее вероятная причина увеличения воды в озерах - увеличение осадков, особенно в зимний период. Ключевые слова: озера, гидрология, морфометрические показатели, площадь озер, объем воды, Карагандинская область.

15 December 2018 in SERIES CHEMISTRY AND TECHNOLOGY
Verified
Journal Article
Closed access
JDJohann Dueck
Johann Dueck
RTRoza Tatаyeva
Roza Tatаyeva
ABAliya Baymanova
Aliya Baymanova
ZBZhumabike Bakeshova
Zhumabike Bakeshova
BKBauyrzhan Kapsalyamov
Bauyrzhan Kapsalyamov

30 June 2025 in BULLETIN of the L.N. Gumilyov Eurasian National University. Chemistry. Geography. Ecology Series
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
LAL. Akbayeva
L. Akbayeva
ZBZh. Bakeshova
Zh. Bakeshova
ЕТЕ. Тихомирова
Е. Тихомирова
MNMamytova S Nurgul
Mamytova S Nurgul
ЕПЕ. Панғалиев
Е. Панғалиев
YPYe. Pangaliyev
Ye. Pangaliyev
Қоршаған ортаның антибиотиктермен ластану мәселесі экологиялық жүйеде бірқатар зардаптарға әкеледі және адам денсаулығына айтарлықтай қауіп төндіреді. Бұл саладағы зерттеу бағыттары кең ауқымды міндеттер мен объектілерді қамтиды. Мақалада антибиотиктердің қоршаған орта объектілеріндегі динамикасы мен таралуы және су нысандарының антибиотиктермен ластануының негізгі көздері туралы отандық және шетелдік ғылыми әдебиет деректеріне шолу жасалып, антибиотиктердің гидробионттарға әсер ету механизмдері қарастырылды. Антибиотиктердің түзілу көздерінен таралу жолдары, сондай-ақ олардың медициналық мекемелер, фармацевтикалық өндіріс, тұрмыстық шаруашылық, ауыл шаруашылығында тыңайтқыштарды пайдалану, мал шаруашылығы және аквадақыл шаруашылығының арасында сақталуы сипатталған. Гидробионттардың антибиотиктерге төзімділігінің қалыптасуы және одан әрі таралу мәселелеріне назар аударылды. Қоршаған ортадағы дәрілік препараттардың экотоксикалық концентрацияларын зерттеу ерекше қызығушылық тудырады. Қоршаған ортада антибиотиктер мен органикалық заттардың бұзылуы, азот пен фосфордың улы формаларының жинақталуы және эвтрофикация арқылы экожүйелік процестердің тұрақсыздануы арасындағы байланыстар анықталды. Жалпы алғанда антибиотиктердің динамикасы мен экотоксикокинетикасының әр түрлі механизмдерінің болуымен қатар, дәрілік препараттардың қоршаған орта элементтеріне таралуы мен әсер етуінің барлық жолдары өзара байланысты, өзара тәуелді және осының барлығын биогеохимиялық процестерді тұрақсыздандырудың біртұтас жүйесі ретінде көрсетуге болатыны анықталды. Зерттеулерді шолу негізінде антибиотиктерді пайдалануды бақылау, реттеу және экотоксиканттардан суды тазартудың жаңа технологияларын қамтитын шаралар ұсынылды.