Orken Baimakhanov

Orken Baimakhanov

Auto-generated profile, based on publicly available information

Orken Baimakhanov

Korkyt Ata Kyzylorda University, Kyzylorda, Kazakhstan

Research Focus & Metrics

Academic Career Length

3Years (2024-Present)

(Calculated once Scilit publication data is synced: current year − year of first publication + 1)

Representative Publications

View All Publications
1 October 2025 in Eurasian Journal of Soil Science (EJSS)
Verified
Journal Article
Closed access
PBPerizat Bulanbayeva
Perizat Bulanbayeva
ASAsylkhan Shomantayev
Asylkhan Shomantayev
GDGulnur Daldabayeva
Gulnur Daldabayeva
ШТШЕГЕНБАЕВ АБЗАЛ ТЛЕУБЕРГЕНОВИЧ
ШЕГЕНБАЕВ АБЗАЛ ТЛЕУБЕРГЕНОВИЧ
BOBauyrzhan Otarbayev
Bauyrzhan Otarbayev
KKKhansulu Kuspangaliyeva
Khansulu Kuspangaliyeva
This study evaluates the suitability of wastewater from the Modular Wastewater Treatment Plant (MWTS) in Tasboget village, Kyzylorda region, Kazakhstan, for agricultural irrigation, in alignment with the nation's "Concept for Transition to a Green Economy" (2013). Considering the severe challenges such as water scarcity and soil degradation in arid regions, the potential of treated wastewater as a sustainable resource is critically important. Through comprehensive physicochemical and microbiological analyses, the baseline quality of untreated wastewater was assessed, examining mineralization, toxic components, fecal coliform levels, and the risks of soil salinization and sodicity. The findings unequivocally reveal that untreated wastewater is unsuitable for direct irrigation due to its high mineralization (e.g., EC: 3.6 dS/m, TDS: 2304 mg/L), elevated chloride content (18.2 meq/L), high organic load (BOD: 120 mg/L), and significant microbial contamination (fecal coliform: 5,200 CFU/100 mL), all exceeding national and international standards. However, strategically blending this wastewater with clean groundwater at an optimal 1:3 ratio significantly improved its quality. This dilution reduced EC to 1.4 dS/m, SAR to 5.2, BOD to 45 mg/L, and fecal coliform to 800 CFU/100 mL, achieving a remarkable 93% suitability rating according to established agro-reclamation standards. The impacts of the optimized blend on soil quality were also positive; the 1:3 mix maintained soil EC (5.3 dS/m) and SAR (8.6) close to pre-irrigation levels, preserving soil structure and permeability. Furthermore, biomass yields and vigor of crops like alfalfa (8.5 t/ha), poplar (4.0 t/ha), and elm (3.4 t/ha) significantly increased under diluted wastewater application, with observed lower salinity stress compared to plots irrigated with untreated wastewater. This optimized blend minimizes environmental risks, enhances soil reclamation, and enables sustainable irrigation for both agricultural crops and woody plantations. The study emphasizes the importance of long-term soil and yield monitoring to ensure ecological stability and advocates for wastewater reuse as a viable and sustainable strategy to address water scarcity and promote resilient agriculture in arid regions. Our findings indicate that wastewater blending technology offers significant implications for regional water management policies and agricultural development.

1 January 2024 in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
Verified
Journal Article
Closed access
OBO.S. Baymakhanov
O.S. Baymakhanov
ASA.A. Shomantayev
A.A. Shomantayev
SUS.I. Umirzakov
S.I. Umirzakov
СНСактаганова Наргуль
Сактаганова Наргуль
KAK.I. Akylbayev
K.I. Akylbayev
ШТШЕГЕНБАЕВ АБЗАЛ ТЛЕУБЕРГЕНОВИЧ
ШЕГЕНБАЕВ АБЗАЛ ТЛЕУБЕРГЕНОВИЧ
Мақалада Қызылорда қаласы, Тасбөгет кентіндегі модульдік биологиялық тазарту станциясы аймағындағы жер асты суларының сапалық көрсеткіштері айтылады. Қазіргі уақытта әлем халқының алдында тұрған ең үлкен проблемалардың бірі – таза су мәселесі болып табылады. Су – адамзат үшін таптырмас ресурс және ол үнемі есепке алуды, үнемдеуді қажет етеді. Су ресурстарының жай-күйін сандық және сапалық тіркеу, бақылау әдістері мен құралдарын үнемі заманауи жетілдіру қажеттілігі су шаруашылығы мамандарының басты назарында. Бұл адамзат қоғамының дамуы су ресурстарының жағдайына тығыз байланысты болғандықтан, су ресурстары экономика мен халықтың әл-ауқатының өсуін анықтайды. Сондықтан ұтымды зерттеулер мен жер үсті және жер асты суларының ластануынан қорғау тек мемлекеттік емес, сонымен қатар қоғамдық ұйымдардың негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Соңғы жылдары тұщы су ресурстары жаһандық жылыну салдарынан туындап отырған климаттың өзгеруінен ғана емес, сонымен қатар оларға антропогендік жүктемелердің артуы салдарынан айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. Ең алдымен, бұл әсер аумақтың урбанизациясынан, қалалар мен елді мекендердің өсуінен, адамның тұрмысынан және ауыл шаруашылығының үздіксіз химиялық қоспаларына тәуелділігінен туындайды. Антропогендік ластанудың іздері байқалатын жоғарғы горизонттардан жер үсті және жер асты суларының сапасы нашарлады. Сондықтан бұл жағдай табиғи су ресурстарын пайдалану кезінде күрделі инженерлік шешімдерді іздеуді қажет етеді.

1 January 2024 in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
Verified
Journal Article
Closed access
SUS.I. Umirzakov
S.I. Umirzakov
SUS.M. Umbetova
S.M. Umbetova
OBO.S. Baimakhanov
O.S. Baimakhanov
KEKyzylorda Rsu Kyzylorda Hydrogeological And Reclamation Expedition
Kyzylorda Rsu Kyzylorda Hydrogeological And Reclamation Expedition
KOK.A. Omarov
K.A. Omarov
KBK. Budikova
K. Budikova
Мақалада Қызылорда облысы суармалы массивтерінің гидрогеологиялық-мелиоративтік жағдайлары оларға әсер етуші факторлар, экологиялық, экономикалық салдарлары талданып, жақсартудың ғылыми-практикалық негіздемелері зерттеліп, ұсыныстар жасалынады. Қазіргі таңда жаһандық климаттың өзгеруі, су ресурстарының тапшылығы әлемнің көптеген елдерінде, соның ішінде Орталық Азия мен Қазақстанның оңтүстік өңірінде, әсіресе, әлем назарындағы Арал аймағында айрықша сезілуде. Су ресурстарын тиімді пайдалану, суармалы егіншілікті қалыптасқан жағдайға бейімдеу және облыстың суармалы жерлерінің гидрогеологиялық-мелиоративтік жағдайларына үздіксіз мониторинг жасап, нәтижелерін талдау және қажетті шешімдер қабылдай отырып, жақсарту бағытында ұсыныстар жасау маңызды. Соңғы жылдары су шаруашылығы бағытында елімізде кешенді бағдарламалар қабылданып, жүзеге асуда. Дегенмен, көп жағдайда ғылыми-практикалық мәліметтердің терең талданбауына немесе толық еместігіне байланысты олардың нәтижелері ойдағыдай болмауды. Сондықтан, бұл мақалада суармалы егіншіліктегі гидрогеологиялық-мелиоративтік жағдайларды Қызылорда гидрогеологиялық-мелиоративтік экспедициясының мәліметтерін зерттей отырып, нақты талдаулар жасау арқылы ғылыми-практикалық тұжырымдамалар жасалды. Суармалы жерлердің гидрогеологиялық-мелиоративтік жағдайларының қалыптасуы жер асты суларының деңгейіне (ЖСД), олардың минерализациясына, топырақ құрамына, сонымен қатар ирригация, коллекторлы-дрендік жүйелердің жұмыс істеуі, суару суының сапасы, климаттық факторлар, агротехнологиялық шаралардың дұрыс жүруіне тікелей байланысты. Бүгінгі күні Қызылорда облысының суармалы массивтерінің жағдайлары төмендегідей бағаланады: Жаңақорған-Шиелі массиві – салыстырмалы түрде жақсы; Қызылорда оң жаға және сол жаға массивтері – орташа; Қазалы сол жаға және оң жаға массивтері – ауыр. Әрине, мұндай бағалаулар массивтер аймағында әртүрлі болатындығы белгілі. Сондықтан, массивтердің жағдайын бағалау және жақсарту бағытындағы шаралар аса маңызды болып табылады.

1 January 2025 in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
Verified
Journal Article
Closed access
AMA.P. Musirep
A.P. Musirep
OBO.S. Baimakhanov
O.S. Baimakhanov
KAK.I. Akylbaev
K.I. Akylbaev
RSR.K. Shegenbayeva
R.K. Shegenbayeva
Қызылорда облысында күріш егу көлемі ұлғайып Арал Сырдария өзені арқылы құйылатын су мөлшері азайып теңіздің тартыла бастауы 1960-1970 жылдары белең алған. Арал теңізінің суы апаттық жағдайға дейін тартылып, теңіздің кіші Арал болып екіге бөлінуі салдарынан теңіз түбіндегі тұзды шөгінділер ауаға тарап, аймақтағы егістік жерлердің беткі құнарлы қабатын сорландырып ауыл шаруашылығы дақылдарының шығымы мен өнімділігіне кері әсерін тигізе бастады. Жаз айларында ауа райының 40 градустан жоғары ыстық және ауаның құрғақтылығына байланысты жер астылық ыза сулардың жер бетіне жақын орналасқан жерлерде топырақтың жоғарға құнарлы қабатының тұзданып сорлану процессі жүре бастады. Күріш дақылы көптеп егілуіне байланысты 1970 жылдардан бастап аймақта егістік жерлерді инженерлік жүйеге келтіру жұмыстары басталды. Инженерлік жүйеге келтірілген жерлерде жобалық негізде жер астылық ыза сулардың деңгейін бақылауға және тұздылығын анықтауға үлгі алу үшін бақылау құбырлары орнатылды. Арал теңізінің экологиялық апат аймағына жақын орналасқандықтан ауданның суармалы жерлері ауыл шаруашылық дақылдарынан жақсы өнім алу үшін ерекше күтімді қажет етеді. Егістік жерлерді күтіп – баптау агротехникалық талаптарға сай жүргізілуі тиіс. Соңғы жылдары Сырдария өзеніне судың аз мөлшерде түсуіне байланысты күріш дақылына судың жетіспеушілігі байқалуда. Соның салдарынан күріш дақылын аз мөлшерде егіп, оның суды аз қажет ететін дақылдар егуге талпыныс жасалуда.

1 January 2025 in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
Verified
Journal Article
Closed access
KAK.I. Akylbayev
K.I. Akylbayev
ASA.A. Shomantayev
A.A. Shomantayev
GDG.T. Daldabayeva
G.T. Daldabayeva
PBP.U. Bulanbayeva
P.U. Bulanbayeva
ШТШЕГЕНБАЕВ АБЗАЛ ТЛЕУБЕРГЕНОВИЧ
ШЕГЕНБАЕВ АБЗАЛ ТЛЕУБЕРГЕНОВИЧ
OBO.S. Baymakhanov
O.S. Baymakhanov
На территории Кызылординской области проблема дефицита водных ресурсов становится все более острой, в то время как объем сточных вод продолжает увеличиваться. Данная статья посвящена выбору древесных насаждений для полива сточными водами МСБО в поселке Тасбогет города Кызылорда. Особое внимание уделено разработке оптимального режима орошения, обеспечивающего высокую продуктивность растений и минимизирующего экологические риски. В ходе исследования анализировалось влияние различных типов оросительной воды, включая сточные воды, на рост и развитие гибридных тополей сортов «Казахстан» и «Кайрат». Установлено, что применение сточных вод способствует ускоренному росту, улучшению состояния растений и формированию устойчивой корневой системы. Максимальные показатели продуктивности были зафиксированы при использовании смешанных сточных вод, что демонстрирует их потенциал в условиях засоленных почв. Полученные данные подчеркивают значимость рационального использования сточных вод как ресурса для орошения, что одновременно позволяет решать экологические проблемы и повышать эффективность сельскохозяйственного и лесного хозяйства. Результаты исследования подтверждают перспективность выращивания гибридных тополей в условиях низовья реки Сырдарьи для устойчивого природопользования и улучшения экологической ситуации в регионе.

1 January 2025 in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
Verified
Journal Article
Closed access
OBO.S. Baimakhanov
O.S. Baimakhanov
SUS.I. Umirzakov
S.I. Umirzakov
KAK.I. Akylbayev
K.I. Akylbayev
GDG.T. Daldabayeva
G.T. Daldabayeva
ШТШЕГЕНБАЕВ АБЗАЛ ТЛЕУБЕРГЕНОВИЧ
ШЕГЕНБАЕВ АБЗАЛ ТЛЕУБЕРГЕНОВИЧ
GSG.A. Shalabayeva
G.A. Shalabayeva
Аталмыш мақала, Қызылорда қаласы мысалында ағаш екпелері мен малазықтық дақылдарды төгінді сумен суарға арналған ғылыми-демонстрациялық алаңды дайындауға, жобалауға, сондай-ақ пайдаланған сулардың нақты көлемі мен сапасына арналған. Әлемдік тәжірибеде тазартылған шаруашылық-тұрмыстық төгінді суларды ауыл шаруашылығы саласында пайдалану тәжірибесі кеңінен қалыптасты. Дүниежүзілік FAO ұйымының мәліметінше: Египетте, Иорданияда, Мексикада, Испанияда, Сингапурда және көптеген дамыған озық мемлекеттерде төгінді суларды техникалық және ауылшаруашылығы бағыттарында пайдалану тәжірибесін кеңейту арқылы өсіп келе жатқан созылмалы су тапшылығымен күресу мүмкіншіліктерін іздестіруде. Ал Америка Құрама Штатының батыс бөлігінде төгінді суларды қауіпсіз утилизациялау, басқару және кәдеге жарату дәстүрлі тәжірибеге айналған. Еліміздегі ірі 90 қаланың тек 60-да тастанды төгінді суларды тазарту станциясы бар. Олардың тозу көрсеткіші 65 %-ды құрайды.Тек 21 тазарту станциясы халықтың қажеттіліктерін толық қанағаттандырады, ал 23 моно қалада тазарту станциясы мүлдем жоқ. Қазақстандағы қалалық төгінді суларды тиімді пайдаланудағы озық технология «Су ресурстары-Маркетинг» ЖШС-гі құрамындағы Шымкент тазалау станциясында. Станция замануи құрылғылармен жабдықталған және ТМД-да алғаш болып «Айдро»- жағымсыз иіс пен артық тұнбалардан арылатын өнімді қолдануда және станция аумағында 1000-гектардан астам аумаққа ағаш екпелері мен малазықтық дақылдары тазартылған төгінді сулар арқылы суарып жоспарлы өнім алуда. Сарапшылар жаһандық су тапшылығын ішінара жоюды төгінді сулар арқылы шешуге болатынын айтуда. Мақала Қызылорда қаласы мысалында ағаш екпелері мен малазықтық дақылдарды төгінді сулармен суару үшін жүргізілген қолданбалы ғылыми-зерттеу жұмыстарының нақты нәтижелері негізінде дайындалған