Piroplasmoses are obligately transmissible diseases caused by non-pigmented endoglob-ular blood parasites, affecting various domestic and wild animals, particularly cattle and small ruminants. In Kazakhstan, particularly in West Kazakhstan, these diseases lead to significant economic losses in the livestock sector. This study, conducted in 2024, aimed to investigate the epizootic situation of piroplasmoses and ixodidoses in cattle in West Ka-zakhstan. Blood samples from 507 cattle and 581 ixodid ticks were collected for analysis. Ticks were identified to genus and species, and blood parasites were diagnosed using PCR. The study found 11 tick species, with Hyalomma being the most abundant. Peak tick activi-ty occurred in the spring-summer period, with up to 100% cattle infestation in the steppe zone. Tick abundance varied by age and environmental conditions, with the highest rates in young cattle aged 1-3 years in desert areas. PCR analysis of blood samples revealed blood parasite DNA in 32% of cattle, indicating high prevalence of piroplasmoses. Addi-tionally, 6.9% of ixodid ticks tested positive for piroplasmoses pathogens, confirming their role in disease transmission.

В статье показаны достижения последних десятилетий, приведшие к появлению новых направлений при изготовлении лекарств, к пересмотру и переоценке ряда теоретических положений и традиционных приемов. Наиболее значительное влияние на разработку лекарственных форм оказало установление зависимости терапевтического действия лекарственных веществ не только от химической структуры и физиологической активности, но и от других факторов, как технология изготовления лекарств, степень дисперсности лекарственных веществ, их физическое состояние, вид лекарственной формы и др. Рациональный путь поискановых лекарственных средств, а именно антипаразитарных, пока еще остается варьирование структуры молекул известных химических соединений, например, авермектины и их оптимизация – усиление нужного и ослабление побочного действия за счет создания лекарственной формы.

Pasteurellosis is an infectious bacterial disease common among agricultural and wild animals, caused by the bacterium Pasteurella multocida. This disease affects the respiratory system and occurs in both clinical and subclinical forms, especially in immunocompromised animals; disease progression is often observed. The spread of pasteurellosis in Kazakhstan remains an important issue for agriculture, and cases of transmission among saigas have also been reported. In this regard, serological methods, particularly the agglutination reaction (AR), are widely used to assess the epizootological status and for early diagnosis of clinical and latent forms of the disease.This article presents the results of serological studies conducted on pasteurellosis. During the study, 157 blood serum samples were analyzed from several farms in the West Kazakhstan region: 127 samples were from cattle (clinical form) and 30 from saiga antelopes (assessed as carriers). The agglutination reaction was performed macroscopically, and the immune status of the animals was assessed based on the degree of agglutination resulting from the interaction between antigen and antibody.The results showed a positive reaction in 18.9% of cattle, of which 41.7% exhibited a strong (+++), 33.3% a moderate (++), and 25.0% a weak (+) degree of agglutination. This indicates that the disease is active and present at different clinical stages. Among saigas, a positive result was registered at 3.3%, indicating the presence of latent carriers. The high sensitivity and accuracy of the agglutination reaction make it a reliable method for serological monitoring.The findings presented in this article allowed us to determine the dynamics of the spread of pasteurellosis and the immune status within animal populations

The article presents the results of studies on parasitic diseases in cattle in the West Kazakhstan region. The research identified a wide distribution of ecto-and endoparasites, including mange mites (Psoroptes bovis, Chorioptes bovis, Sarcoptes bovis), lice (Hematopinus euristernus, Linognathus vituli), ixodid ticks (Hyalomma spp., Dermacentor marginatus, etc.), as well as gastrointestinal and lung nematodes (Dictyocaulus viviparus, Haemonchus, Ostertagia, etc.). The main causes of high infestation rates were found to be the lack of systematic deworming, poor animal husbandry conditions, and decreased quality of veterinary services.For treatment and prevention, the domestic broad-spectrum antiparasitic drug Abamecur was used. The drug was administered intramuscularly at a dose of 1 ml per 50 kg of body weight, with two treatments given 10 days apart. As a result, a 100% efficacy was achieved against nematodiasis, psoroptic mange, hypodermatosis, wolfartiosis, and ixodidosis. Clinical signs of disease disappeared, and no relapses were observed during the housing period.The authors emphasize the importance of mandatory inclusion of antiparasitic measures in veterinary practice, especially during the autumn-spring seasons, to improve animal health, increase productivity, and optimize the sanitary-epizootic situation

Қой шаруашылығының дамуын шектейтін факторлардың бірі аналық малдағы кетоз. Бірақ оның жеткіліксіз білімі тиімді емдеу әдістерін және алдын алудың сенімді әдістерін дамытуға кедергі болып табылады. Бұл мақалада буаз қойлардың денесінде кетоз кезіндегі зат алмасу жағдайының ерекшеліктерін зерттеу нәтижелері берілген. Жаңа туған төлдің денсаулығы толығымен буаздылық кезіндегі саулық денесінің күйіне байланысты. Буаз жануарларды ұстаудың оңтайлы жағдайларын қамтамасыз ету, ең алдымен, тиісті азықтандыруға және қоршаған ортаның санитарлық-гигиеналық жағдайын қамтамасыз етуге негізделген. Егер азықтандыру және қоректендіру технологиясы бұзылса, жануарлар осы кезеңде метаболизм бұзылыстарын жиі сезінеді, бұл кетондардың өндірісінің жоғарылауымен көрінеді. Төлдің туғаннан кейінгі кезеңде иммунитетінің дамуы көп жағдайда уыз сүтімен уақытылы азықтандыруға байланысты екені белгілі. Субклиникалық кетоз белгілері бар буаз қойлардың тәжірибе тобы ретінде зәрінде 0,5 ммоль/л жоғары кетон денелері бар жануарлар құрады. Кетон денелерінің деңгейі физиологиялық шектерден 2-3 есе көп және олардың фракциялары — а АсАс и ВН сәйкесінше 5,9 және 1,5 есе жоғарылағанда, буферлік негіздердің 18,41 ± 1,53 ммоль/л дейін, глюкоза концентрациясының 2,25 ± 0,16 ммоль/л дейін, сондай-ақ ВН/АсАс коэффициентінің 1,53±0,28 дейін төмендеуі субклиникалық кетозға тән буаз қойлардағы метаболизмнің бұзылуын көрсететіні анықталды. Кетон денелерінің ß – оксимайлы қышқылдың (ВН) ацетон және ацетосірке қышқылына (АсАс) қатынасы 1,9:1 - ден төмен, қандағы ОКТ деңгейіне қарамастан бауырдың май дистрофиясының спецификалық емес маркері ретінде қарастырылуы керек. Қойлардағы метаболизм процестері фетоплацентарлы кешеннің функционалды белсенділігінің бұзылуына әкеледі және метаболизм процестің белсендірілуіне әкеледі. Субклиникалық кетоздағы манол диальдигидінің мөлшері 1,125 ± 0,34 мкмоль/л құрайды. Демек, дәстүрлі түрде диагностикалық алгоритмде субклиникалық кетоз кезінде қойларда қолданылатын, метаболизм параметрлер "липидтердің асқын тотығуы – антиоксидантты қорғаныс" жүйесінің көрсеткіштеріне қарағанда сезімталдығы мен ерекшелігімен айырықшаланады. Болашақта зерттеулер нәтижелері метаболизм патологиясында "ПОЛ-АОЗ" жүйесінің қызметін бұзылуының даму тұжырымдамасы ретінде субклиникалық және клиникалық кетоз проблемасын зерттеу кезінде ескеру қажет.

The article presents the results of microbiological studies of soil samples collected from farms where sheep braxy was diagnosed. The research established that the isolation of anaerobic pathogens similar to Clostridium septicum from soil indicates a direct link between the occurrence of the disease in sheep and environmental contamination. The isolated pathogens, when cultured on nutrient media, exhibited morphological and biochemical characteristics typical of the braxy causative agent. The pathogenicity of the isolates was confirmed through experimental infection of laboratory animals, followed by successful identification of the pathogen. The primary sources of infection are sick animals and the carcasses of deceased sheep. Through their feces, urine, and various secretions, they release Clostridium septicum spores into the environment. The study results revealed a high level of soil contamination in areas where sheep were kept on pastures, in pens, and in livestock housing. During bacteriological examinations, highly virulent strains of the pathogen were frequently isolated from these locations. In this regard, farms where a diagnosis of braxy has been confirmed must implement comprehensive disinfection measures in livestock facilities, pasturelands, and burial sites of animal carcasses. Personnel working with contaminated soil and animal remains especially veterinary professionals must strictly adhere to biosafety requirements. Timely disposal of carcasses and proper sanitation of the environment play a crucial role in preventing epizootics. To identify the factors contributing to the spread of sheep bradzot particularly bacterial carriage and the epizootiological significance of soil special microbiological studies were conducted. The work was carried out on farms located in the Taskala District of the West Kazakhstan Region, in cases where sheep exhibited clinical and pathological signs of braxy. Soil samples were collected from locations where sick animals had been kept, including barns, pastures, areas near water sources, and livestock driveways. The soil samples were placed in sterile containers and transported to the laboratory under controlled storage conditions. The microbiological studies were conducted at the «Testing Center» of the Non-Profit Joint Stock Company "Zhangir Khan West Kazakhstan Agrarian-Technical University».